Bir yotoqxona’ya taşınmak, bir dizi küçük konuşma demektir: kalit hakkında komendant’la, müzik hakkında bir xonadosh’la, ocak hakkında oshxona’daki biriyle. Çoğu bir ricadır ve Özbekçenin bunların hemen hepsi için tek bir nazik yolu vardır. Buradaki dil bilgisi fikri, Türkçe konuşan için çok tanıdıktır: -sangiz (ya da -sam) ekli bir fiil artı boʻladimi?, “…sanız olur mu?”; Türkçedeki kapatsanız olur mu? ile aynı kalıp.
Bu sayfa, Özbekistan’daki uluslararası ve MBBS öğrencileri için hazırlanan Tıp öğrencileri için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Taşınma: yotoqxona, komendant ve kalit
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Yotoqxona qayerda? | yotokhoNA kayerDA | Yurt nerede? |
| Men yangi talabaman. | MEN yanGİ talabaMAN | Ben yeni öğrenciyim. |
| Komendant kim? | komenDANT KİM | Yurt müdürü (komendant) kim? |
| Komendantni qayerdan topsam boʻladi? | komendantNİ kayerDAN topSAM bölaDİ | Yurt müdürünü nerede bulabilirim? |
| Mening xonam qayerda? | meNİNG hoNAM kayerDA | Benim odam nerede? |
| Xona raqami necha? | hoNA rakaMİ neÇA | Oda numarası kaç? |
| Xona qaysi qavatda? | hoNA kaySİ kavatDA | Oda hangi katta? |
| Mening karavotim qaysi? | meNİNG karavoTİM kaySİ | Benim yatağım hangisi? |
| Xonamizda nechta kishi turadi? | honamizDA neçTA kiŞİ turaDİ | Odamızda kaç kişi kalıyor? |
| Xonadoshim kim? | honadoŞİM KİM | Oda arkadaşım kim? |
| Kalitni kimdan olaman? | kalitNİ kimDAN olaMAN | Anahtarı kimden alacağım? |
| Kalitni yoʻqotdim. | kalitNİ yökotDİM | Anahtarı kaybettim. |
| Eshik ochilmayapti. | eŞİK oçilmayapTİ | Kapı açılmıyor. |
Mutfak, sıcak su ve günlük sorunlar
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Oshxona qayerda? | oşhoNA kayerDA | Mutfak nerede? |
| Oshxonada plita bormi? | oşhonaDA pliTA borMİ | Mutfakta ocak var mı? |
| Muzlatgich bormi? | muzlatGİÇ borMİ | Buzdolabı var mı? |
| Issiq suv bormi? | isSIK SUV borMİ | Sıcak su var mı? |
| Issiq suv yoʻq. | isSIK SUV YÖK | Sıcak su yok. |
| Issiq suv qachon boʻladi? | isSIK SUV kaÇON bölaDİ | Sıcak su ne zaman olacak? |
| Kir yuvish xonasi qayerda? | KİR yuVİŞ honaSİ kayerDA | Çamaşırhane nerede? |
| Kir yuvish mashinasi bormi? | KİR yuVİŞ maşinaSİ borMİ | Çamaşır makinesi var mı? |
| Internet ishlamayapti. | interNET işlamayapTİ | İnternet çalışmıyor. |
| Internet paroli nima? | interNET paroLİ niMA | İnternet şifresi ne? |
| Xona sovuq. | hoNA soVUK | Oda soğuk. |
| Chiqindini qayerga tashlasam boʻladi? | çikindiNİ kayerGA taşlaSAM bölaDİ | Çöpü nereye atabilirim? |
| Iltimos, tekshirib koʻring. | iltiMOS, tekşiRİB köRİNG | Lütfen bir bakın. |
Oda arkadaşları, sessizlik saatleri ve misafirler
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Eshikni yopsangiz boʻladimi? | eşikNİ yopsanGİZ böladiMİ | Kapıyı kapatsanız olur mu? |
| Musiqani pastroq qilsangiz boʻladimi? | musikaNİ pastROK kilsanGİZ böladiMİ | Müziği biraz kıssanız olur mu? |
| Tinchroq boʻlsangiz boʻladimi? | tinçROK bölsanGİZ böladiMİ | Biraz daha sessiz olsanız olur mu? |
| Shovqin qilmang, iltimos. | şovKIN kilMANG, iltiMOS | Lütfen gürültü yapmayın. |
| Kechasi soat nechadan keyin shovqin qilib boʻlmaydi? | keçaSİ soAT neçaDAN keYİN şovkIN kiLİB bölmayDİ | Geceleri saat kaçtan sonra gürültü yapılamaz? |
| Chiroqni oʻchirsam boʻladimi? | çirokNİ öçirSAM böladiMİ | Işığı kapatsam olur mu? |
| Derazani ochsam boʻladimi? | derazaNİ oçSAM böladiMİ | Pencereyi açsam olur mu? |
| Doʻstim kelsa boʻladimi? | dösTİM kelSA böladiMİ | Arkadaşım gelse olur mu? |
| Mehmon kelsa boʻladimi? | mehMON kelSA böladiMİ | Misafir gelse olur mu? |
| Zaryadkangizni olib tursam boʻladimi? | zaryadkangizNİ oLİB turSAM böladiMİ | Şarj aletinizi ödünç alsam olur mu? |
| Ertaga qaytaraman. | ertaGA kaytaraMAN | Yarın geri veririm. |
| Xonadoshim dars qilyapti. | honadoŞİM DARS kilyapTİ | Oda arkadaşım ders çalışıyor. |
| Kechirasiz, bezovta qildim. | keçiraSİZ, bezovTA kilDİM | Affedersiniz, sizi rahatsız ettim. |
Nazikçe istemek: -sangiz boʻladimi
Son tablodaki ricaların çoğu aynı biçimdedir: fiil + -sangiz (ya da -sam) + boʻladimi? Kelimesi kelimesine “kapıyı kapatırsanız olur mu?”dur ve birine emir vermeden bir şey yaptırmanın olağan yoludur; Türkçedeki -sanız olur mu? ile hemen hemen aynıdır. Fark yalnızca şu: Türkçede ek -sa / -se diye uyuma girer (kapatsanız, gelseniz), Özbekçede ise hep -sa‘dır. Boʻladimi de “olur mu” demektir (boʻl- “ol-“).
- Eshikni yopsangiz boʻladimi? Kapıyı kapatsanız olur mu? (yop- + -sangiz; -ni, Türkçedeki -yı / -i belirtme hâli eki gibi)
- Musiqani pastroq qilsangiz boʻladimi? Müziği biraz kıssanız olur mu? (qil- + -sangiz)
- Chiroqni oʻchirsam boʻladimi? Işığı kapatsam olur mu? Kendi eyleminiz için ek -sam olur, Türkçedeki kapatsam gibi: “kapatırsam olur mu?” (oʻchir- + -sam)
- Doʻstim kelsa boʻladimi? Arkadaşım gelse olur mu? Burada -sa, bir başkası (o) içindir: “arkadaşım gelirse”.
Komendant’la ve daha yaşlı herkesle ya da emin olmadığınızda -sangiz kullanın. Kendi yaşınızdaki oda arkadaşları arasında samimi biçim -sang‘dır (Türkçedeki -san / -sen): Eshikni yopsang boʻladimi? Siz ile başlayın ve sen uygunsa oda arkadaşının söylemesine bırakın. Cevap genellikle Ha, boʻladi (evet, olur) ya da Kechirasiz, boʻlmaydi (üzgünüm, olmaz) olur.
Komendant’la bir konuşma
A: Assalomu alaykum. Kechirasiz, komendantmisiz?
Merhaba. Affedersiniz, yurt müdürü müsünüz?
B: Ha, men komendantman. Marhamat.
Evet, yurt müdürüyüm. Buyurun.
A: Xonamizda issiq suv yoʻq. Qachon boʻladi?
Odamızda sıcak su yok. Ne zaman olacak?
B: Xona raqamingiz necha?
Oda numaranız kaç?
A: Yetmish ikkinchi xona.
Yetmiş iki numaralı oda.
B: Yaxshi, hozir qarayman.
Peki, şimdi bakıyorum.
A: Rahmat sizga!
Teşekkür ederim!
Uzbekcha, yurt mutfağından yurt müdürünün ofisine kadar günlük hayatta ihtiyacınız olanı istemenize yardım etmek için geliştiriliyor. Başlangıçta dersler İngilizcedir ve Özbekçeyi ilk dilinizle karşılaştırır. Bekleme listesine katılın.