检查病人用到的语言很少：十几个指令，几句提醒，再加一句谢谢。语法也一样简短。礼貌的指令就是动词词干加 -ing（nafas oling、yoting、oching），在它前面加上 -ma-，就是“不要”（qimirlamang）。
本页属于指南医学生乌兹别克语，这是写给在乌兹别克斯坦学习的国际学生和 MBBS 学生的一篇指南。
检查之前的那些问题在乌兹别克语问诊：医生常问的问题里，各个身体部位的说法在乌兹别克语身体部位词汇，以及怎么说哪里疼里。
坐、躺和衣服
| 乌兹别克语 | 读音（拼音式） | 意思 |
|---|---|---|
| Oʻtiring. | o-ti-RING | 请坐。 |
| Tik oʻtiring. | TIK o-ti-RING | 请坐直。 |
| Turing. | tu-RING | 请站起来。 |
| Yoting. | yo-TING | 请躺下。 |
| Chalqancha yoting. | chal-kan-CHA yo-TING | 请仰卧。 |
| Yonboshlab yoting. | yon-bosh-LAB yo-TING | 请侧卧。 |
| Yengingizni shimaring. | yen-gin-giz-NI shi-ma-RING | 请把袖子卷起来。 |
| Koʻylagingizni koʻtaring. | koy-la-gin-giz-NI ko-ta-RING | 请把衣服撩起来。 |
| Qoʻlingizni bering. | ko-lin-giz-NI be-RING | 请把手给我。 |
| Boʻshashing. | bo-sha-SHING | 放松。 |
呼吸、口腔和喉咙
| 乌兹别克语 | 读音（拼音式） | 意思 |
|---|---|---|
| Nafas oling. | na-FAS o-LING | 吸气。 |
| Chuqur nafas oling. | chu-KUR na-FAS o-LING | 请深吸一口气。 |
| Nafas chiqaring. | na-FAS chi-ka-RING | 呼气。 |
| Nafasingizni ushlab turing. | na-fa-sin-giz-NI ush-LAB tu-RING | 请屏住呼吸。 |
| Yoʻtaling. | yo-ta-LING | 咳嗽。 |
| Yana bir marta. | ya-NA bir mar-TA | 再来一次。 |
| Ogʻzingizni oching. | og-zin-giz-NI o-CHING | 请张嘴。 |
| Tilingizni koʻrsating. | ti-lin-giz-NI kor-sa-TING | 请把舌头伸出来给我看。 |
| Tomogʻingizni koʻraman. | to-mo-gin-giz-NI ko-ra-MAN | 我来看一下您的喉咙。 |
测量、触诊和结束
| 乌兹别克语 | 读音（拼音式） | 意思 |
|---|---|---|
| Qon bosimingizni oʻlchayman. | KON bo-si-min-giz-NI ol-chai-MAN | 我来量您的血压。 |
| Haroratingizni oʻlchayman. | ha-ro-ra-tin-giz-NI ol-chai-MAN | 我来量您的体温。 |
| Qorningizni bosib koʻraman. | kor-nin-giz-NI bo-SIB ko-ra-MAN | 我按一下您的肚子，检查一下。 |
| Shu yeringiz ogʻriyaptimi? | SHU ye-rin-GIZ og-ri-yap-ti-MI | 这里疼吗？ |
| Bossam ogʻriydimi? | bos-SAM og-riy-di-MI | 我按的时候疼吗？ |
| Sal ogʻriydi. | SAL og-riy-DI | 会有一点疼。 |
| Qimirlamang. | ki-mir-la-MANG | 不要动。 |
| Qoʻrqmang. | kork-MANG | 别害怕。 |
| Xavotir olmang. | ha-vo-TIR ol-MANG | 别担心。 |
| Tugadi. | tu-ga-DI | 好了。 |
| Boʻldi, rahmat. | bol-DI, rah-MAT | 好了，谢谢。 |
| Sabringiz uchun rahmat. | sab-rin-GIZ u-CHUN rah-MAT | 谢谢您的耐心。 |
礼貌的指令：-ing 和 -mang
看前两张表里的动词。取词典形式，去掉 -moq，再加 -ing（词干以元音结尾时只加 -ng）。中文是在动词前加“请”：“请坐”“请躺下”；乌兹别克语没有单独的“请”，礼貌已经包含在 -ing 这个词尾里。
- nafas olmoq → nafas oling（吸气），oʻtirmoq → oʻtiring（请坐），yotmoq → yoting（请躺下），ochmoq → oching（打开）。
- 较长的动词也一样：koʻrsatmoq → koʻrsating（给……看），chiqarmoq → chiqaring（拿出来、呼气），yoʻtalmoq → yoʻtaling（咳嗽）。元音之后：qimirlamoq → qimirlang（动）。重音落在 -ing 词尾上。
- 要说“不要”，把 -ma- 放在词干和词尾之间，这时词尾始终是 -ng：qimirla-ma-ng（不要动），qoʻrq-ma-ng（别害怕），xavotir ol-ma-ng（别担心）。重音移到 -mang 上。中文的“别动”“别担心”是把“别”放在动词前面；乌兹别克语则是把 -ma- 夹在动词里面。
- 要说明你接下来要做什么，动词以 -aman（元音后面是 -yman）结尾，如 koʻraman（我来看一下）、oʻlchayman（我来量）。
量血压
A: Assalomu alaykum. Oʻtiring, iltimos. Yengingizni shimaring.
您好。请坐。请把袖子卷起来。
B: Xoʻp. Mana.
好的。给。
A: Rahmat. Qon bosimingizni oʻlchayman. Boʻshashing, qimirlamang.
谢谢。我来量您的血压。请放松，不要动。
B: Ogʻriydimi?
会疼吗？
A: Yoʻq, qoʻrqmang. Sal siqadi, xolos.
不会，别害怕。只是稍微勒一下。
B: Xoʻp.
好的。
A: Tugadi. Sabringiz uchun rahmat.
好了。谢谢您的耐心。
Uzbekcha 正在开发中，会帮你给病人清楚、礼貌的指示，每个词都配音频。上线时会用英文讲解每一课，并与你的母语作对比。加入候补名单。