Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| ona | oNA | anne | Standart ve yazı dilinde. |
| ota | oTA | baba | Standart ve yazı dilinde. |
| oyi | oYİ | anne | Günlük dilde, Taşkent. |
| dada | daDA | baba | Günlük dilde. |
| ota-ona | oTA-oNA | ebeveynler | Kelimesi kelimesine “baba-anne”. |
| buvi / bobo | buVİ / boBO | büyükanne / büyükbaba | |
| onam, otam | oNAM, oTAM | annem, babam | Kendi anne babanız için söylediğiniz biçim: -m eki “benim” anlamına gelir. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Gerçek bir konuşmada
- Ev sahibi: Ota-onangiz qayerda yashaydi?
Anne babanız nerede yaşıyor? - Siz: Onam va otam Londonda yashaydi.
Annem ve babam Londra'da yaşıyor. - Ev sahibi: Ota-onangiz nima ish qiladi?
Anne babanız ne iş yapıyor? - Siz: Otam shifokor, onam oʻqituvchi.
Babam doktor, annem öğretmen.
Bilmekte fayda var
- Onam, otam: -m eki “benim” anlamına gelir. Onangiz, otangiz: “sizin” (nazik).
- Ona tili “ana dil” demektir; vatan genellikle Ona yurt olarak anılır.
- Birinin ailesini sormak nazik bir sohbet konusudur, meraklılık sayılmaz.
- Onajon ve otajon sevgi dolu -jon (“sevgili”) ekini alır: onaCON, otaCON.
Sık yapılan hatalar
- Ona kelimesini Türkçedeki gibi ana diye yazmak. Bu Türkçe; Özbekçesi ona'dır.
- Kendi anneniz için sadece ona demek. Ona genel kelimedir; kendi annenizden söz ederken onam deyin.