Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| aka | aKA | ağabey | Aynı zamanda yaşça büyük herhangi bir erkeğe saygılı bir hitap şeklidir. |
| uka | uKA | küçük erkek kardeş | Aynı zamanda daha genç bir erkeğe ya da erkek çocuğa hitap etmek için kullanılır. |
| opa | oPA | abla | Aynı zamanda yaşça büyük herhangi bir kadına saygılı bir hitap şeklidir. |
| singil | sinGIL | küçük kız kardeş | |
| aka-uka | aKA-uKA | erkek kardeşler | |
| opa-singil | oPA-sinGIL | kız kardeşler | |
| opam | oPAM | ablam | Opa artı -m; ünlüden sonra ek yalnızca -m'dir. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Gerçek bir konuşmada
- İş arkadaşı: Aka-ukalaringiz bormi?
Erkek kardeşleriniz var mı? - Siz: Ha, bitta akam va bitta singlim bor.
Evet, bir ağabeyim ve bir küçük kız kardeşim var. - İş arkadaşı: Ular qayerda yashaydi?
Onlar nerede yaşıyor? - Siz: Akam Toshkentda, singlim Samarqandda yashaydi.
Ağabeyim Taşkent'te, küçük kız kardeşim Semerkant'ta yaşıyor.
Bilmekte fayda var
- Nazik olmak için bunları isimlere ekleyin: Rustam aka, Nodira opa. Yaşça büyük biriyle sadece ismini kullanmak kaba kaçar.
- Akam “ağabeyim” demektir; singlim “küçük kız kardeşim” demektir (singil, ek almadan önce i'sini düşürür).
- Bir taksi şoförü, satıcı ya da garson aka ya da opa diye çağrılır. Dikkat çekmenin olağan yoludur: Aka, qancha boʻladi?
- Opam, akam, ukam: ünlüden sonra “benim” eki yalnızca -m'dir, onam ve otam'daki gibi.
Sık yapılan hatalar
- Genç bir garsona aka demek sorun değildir, ama yaşça büyük bir adama uka demek hakarettir.
- “Kardeşim” derken büyük mü küçük mü olduğuna karar vermeden çevirmek. Bunu seçmeniz gerekir.