Bu sayfaya kimse ihtiyaç duymayı planlamaz. Duyarsanız, birkaç kısa cümle bir doktora ya da eczacıya neyin ağrıdığını ve ne zamandır sürdüğünü anlatır; hepsi de aynı üç parçadan kurulur.
Tek bir ifade mi arıyorsunuz? Özbekçe yardım edin nasıl denir sayfasının kendi sayfası var. Bu sayfa, tüm yolu sırasıyla anlatan Özbekçe nasıl öğrenilir rehberinin 3. adımıdır.
Bu sayfa, göçmenler ve aileler için hazırlanan Taşkent’te hayat için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Bu sayfa, Özbekistan’daki uluslararası ve MBBS öğrencileri için hazırlanan Tıp öğrencileri için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Neyin ağrıdığı ve ne zamandır
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Boshim ogʻriyapti. | boŞİM oğriyapTİ | Başım ağrıyor. |
| Tishim ogʻriyapti. | tiŞİM oğriyapTİ | Dişim ağrıyor. |
| Qornim ogʻriyapti. | korNİM oğriyapTİ | Karnım ağrıyor. |
| Tomogʻim ogʻriyapti. | tomoĞİM oğriyapTİ | Boğazım ağrıyor. |
| Belim ogʻriyapti. | beLİM oğriyapTİ | Belim ağrıyor. |
| Shu yerim ogʻriyapti. | şu yeRİM oğriyapTİ | Şurası ağrıyor. |
| Isitmam bor. | isitMAM BOR | Ateşim var. |
| Yoʻtalyapman. | yötalyapMAN | Öksürüyorum. |
| Koʻnglim aynayapti. | köngLİM aynayapTİ | Midem bulanıyor. |
| Boshim aylanyapti. | boŞİM aylanyapTİ | Başım dönüyor. |
| Kechadan beri. | keçaDAN beRİ | Dünden beri. |
| Ikki kundan beri. | ikKİ kunDAN beRİ | İki gündür. (İki günden beri.) |
| Qayeringiz ogʻriyapti? | kayerinGİZ oğriyapTİ | Neresi ağrıyor? (doktorun sorduğu) |
Alerji ve eczane
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Menda allergiya bor. | menDA allergiYA BOR | Alerjim var. |
| Penitsillinga allergiyam bor. | penitsillinGA allergiYAM BOR | Penisiline alerjim var. |
| Homiladorman. | homiladorMAN | Hamileyim. |
| Dorixona qayerda? | dorihoNA kayerDA | Eczane nerede? |
| Yaqin atrofda dorixona bormi? | yaKIN atrofDA dorihoNA borMİ | Yakınlarda eczane var mı? |
| Ogʻriq qoldiruvchi dori bormi? | oğRIK koldiruvÇİ doRİ borMİ | Ağrı kesici var mı? |
| Retsept kerakmi? | retSEPT kerakMİ | Reçete gerekli mi? |
| Kuniga necha marta? | kuniGA neÇA marTA | Günde kaç kez? |
| Ovqatdan oldinmi yoki keyinmi? | ovkatDAN oldinMİ yoKİ keyinMİ | Yemekten önce mi, sonra mı? |
Doktora ulaşmak
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Menga shifokor kerak. | menGA şifoKOR keRAK | Doktora ihtiyacım var. |
| Oʻzimni yomon his qilyapman. | özimNİ yoMON HİS kılyapMAN | Kendimi kötü hissediyorum. |
| Tez yordam chaqiring! | TEZ yorDAM çakıRİNG | Ambulans çağırın! |
| Yordam bering! | yorDAM beRİNG | Yardım edin! |
| Kasalxona qayerda? | kasalhoNA kayerDA | Hastane nerede? |
| Inglizcha gapiradigan shifokor bormi? | inglizÇA gapiradiGAN şifoKOR borMİ | İngilizce konuşan bir doktor var mı? |
| Sugʻurtam bor. | suğurTAM BOR | Sigortam var. |
Ogʻriq = ağrı, bosh = baş, bel = bel, kun = gün, beri = beri, bor = var: bu sayfada Türkçe konuşan için hazır duran çok kelime var. Kasalxona da kasal (hasta) + xona (oda), tıpkı hasta-hane, çay-hane gibi bir -hane kuruluşudur; dorixona ise dori (ilaç) + xona, yani eczane. Bir yanlış dost: isitma Özbekçede “ateş (hastalık belirtisi)” demektir; Türkçedeki ısıtma ile aynı kökten gelir ama anlamı farklıdır.
Başım ağrıyor: bosh + -im + ogʻri- + -yap- + -ti
Birinci tablodaki her satır aynı biçimde kurulur. Şu cümleyi parçalayın: boshim ogʻriyapti.
- bosh: baş
- -im: benim (-ım/-im)
- ogʻri-: ağrı-
- -yap-: şu anda, “-iyor”
- -ti: o (üçüncü kişi)
Kelimesi kelimesine “baş-ım ağrı-yor”, yani Türkçeyle birebir aynı yapı. Organı değiştirin, gerisini bırakın: tishim ogʻriyapti (dişim ağrıyor), belim ogʻriyapti (belim ağrıyor). Türkçeden bir fark: Özbekçe ek ünlü uyumuna girmez, hep -im olur (boshim, tishim).
Nazik “sizin” eki -ingiz‘dir (Türkçedeki -ınız/-iniz): boshingiz ogʻriyaptimi? (başınız ağrıyor mu?). Doktor Qayeringiz ogʻriyapti? sorusuyla tam bunu soruyor: qayer (nere) + -ingiz (sizin), “neresi-niz ağrıyor?”
Ünlüden sonra iki ek de ilk i‘sini düşürür ve -m ile -ngiz olur; Türkçedeki kafa-m, kafa-nız gibi: isitma (ateş) → isitmam bor (ateşim var), allergiya → allergiyam, sugʻurta (sigorta) → sugʻurtam.
Tablodaki üç kelime ek alınca ses değiştirir, ve üçü de Türkçeden tanıdıktır:
- qorin (karın) → qornim: ikinci ünlü düşer, tıpkı karın → karnım gibi.
- koʻngil (iç dünya, gönül) → koʻnglim: aynı düşme, gönül → gönlüm gibi.
- tomoq (boğaz) → tomogʻim: q, ünlüden önce gʻ‘ye yumuşar; Türkçedeki ayak → ayağım gibi.
Bilmeniz gereken numara
Özbekistan’da ambulans numarası 103‘tür (Türkiye’deki 112 değil). Telefonda konuşamıyorsanız yakındaki birinden isteyin: Tez yordam chaqiring! Kelimesi kelimesine “hızlı yardım çağırın”; tez de Türkçedeki tez zamanda ifadesindeki tez ile aynı kelimedir.
Taşkent’te eczaneleri (dorixona) bulmak kolaydır ve eczacılar tezgâhta belirti anlatan insanlara alışkındır, yani birinci tablo orada da işe yarar. Gitmeden önce alerjiniz olan her şeyin adını yazın.
Uzbekcha, her dersi başlangıçta İngilizce olarak, ilk dilinizle karşılaştırarak açıklamak ve her kelimede ses sunmak için geliştiriliyor. Bekleme listesine katılın.