Taşkent’te bir binaya taşınmak, bir merdiven boşluğunu, çoğu zaman bir avluyu (hovli) ve bir mahalle topluluğunu, yani mahalla‘yı paylaşmak demektir. (Mahalla kelimesi Türkçedeki mahalle ile aynıdır.) Tanışma, küçük iyilikler ve gürültü için birkaç cümle yeter. Bu sayfanın tek dil bilgisi fikri “bizim”dir: uyimiz (evimiz) ve mahallamiz (mahallemiz) gibi -imiz ya da -miz eki. Türkçedeki ev-imiz, mahalle-miz ile birebir aynı mantık.
Bu sayfa, göçmenler ve aileler için hazırlanan Taşkent’te hayat için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Komşularla tanışmak
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Assalomu alaykum. Men sizning yangi qoʻshningizman. | assalomu aleyKUM. men sizNİNG yanGİ köşninGİZMAN | Merhaba. Ben yeni komşunuzum. |
| Ismim Anna. | isMİM anNA | Adım Anna. |
| Tanishganimdan xursandman. | tanişganimDAN hursandMAN | Tanıştığımıza memnun oldum. |
| Xush kelibsiz! | huş kelibSİZ | Hoş geldiniz! (komşunun söyleyeceği) |
| Biz yaqinda koʻchib keldik. | biz yakinDA köçib kelDİK | Biz yakın zamanda taşındık. |
| Men uchinchi qavatda yashayman. | men uçinÇİ kavatDA yaşayMAN | Üçüncü katta oturuyorum. |
| Siz qaysi xonadonda yashaysiz? | siz kaySİ honadonDA yaşaySİZ | Hangi dairede oturuyorsunuz? |
| Qancha vaqtdan beri shu yerda yashaysiz? | kanÇA vaktDAN beRİ şu yerDA yaşaySİZ | Ne zamandan beri burada oturuyorsunuz? |
| Ikkita bolamiz bor. | ikkiTA bolaMİZ BOR | İki çocuğumuz var. |
| Yordam kerak boʻlsa, ayting. | yorDAM keRAK bölSA, ayTİNG | Yardım gerekirse söyleyin. |
Yardım istemek ve huzuru korumak
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Kechirasiz, bezovta qilyapman. | keçiraSİZ, bezovTA kilyapMAN | Rahatsız ediyorum, kusura bakmayın. |
| Yordam bera olasizmi? | yorDAM beRA olasizMİ | Bana yardım edebilir misiniz? |
| Chiqindini qayerga tashlasam boʻladi? | çikindiNİ kayerGA taşlaSAM bölaDİ | Çöpü nereye atabilirim? |
| Domofon kodini ayta olasizmi? | domoFON kodiNİ ayTA olasizMİ | Diyafon kodunu söyleyebilir misiniz? |
| Mashinani qayerga qoʻysam boʻladi? | maşinaNİ kayerGA köySAM bölaDİ | Arabayı nereye park edebilirim? |
| Hovlida bolalar oʻynasa boʻladimi? | hovliDA bolaLAR öynaSA böladiMİ | Çocuklar avluda oynayabilir mi? |
| Kalitni sizda qoldirsam boʻladimi? | kalitNİ sizDA koldirSAM böladiMİ | Anahtarı sizde bırakabilir miyim? |
| Bugun uyimizga mehmonlar keladi. | buGUN uyimizGA mehmonLAR kelaDİ | Bugün evimize misafirler gelecek. |
| Shovqin boʻlsa, uzr. | şovKİN bölSA, UZR | Gürültü olursa kusura bakmayın. |
| Musiqani sal pasaytirsangiz boʻladimi? | musikaNİ SAL pasaytirsanGİZ böladiMİ | Müziği biraz kısabilir misiniz? |
| Iltimos, shovqin qilmang. | iltiMOS, şovKİN kilMANG | Lütfen gürültü yapmayın. |
| Tepadan shovqin kelyapti. | tepaDAN şovKİN kelyapTİ | Yukarıdan gürültü geliyor. |
| Tushunganingiz uchun rahmat. | tuşunganinGİZ uÇUN rahMAT | Anladığınız için teşekkürler. |
Mahalla ve idaresi
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Mahalla | mahalLA | Mahalle topluluğu |
| Mahallamiz Yunusobod tumanida. | mahallaMİZ yunusoBOD tumaniDA | Mahallemiz Yunusobod ilçesinde. |
| Men bu mahallada yangiman. | men bu mahallaDA yangiMAN | Bu mahallede yeniyim. |
| Mahalla idorasi qayerda? | mahalLA idoraSİ kayerDA | Mahalla idaresi nerede? |
| Idora soat nechada ochiladi? | idoRA soAT neçaDA oçilaDİ | İdare saat kaçta açılıyor? |
| Mahalla raisi kim? | mahalLA raiSİ KİM | Mahalla başkanı kim? |
| Mahalla raisi bilan gaplashmoqchiman. | mahalLA raiSİ biLAN gaplaşmokçiMAN | Mahalla başkanıyla konuşmak istiyorum. |
| Murojaat qilmoqchiman. | murocaAT kilmokçiMAN | Bir başvuruda bulunmak istiyorum. |
Bizim: -imiz ve -miz
Sahip olduğunuz şeyin kelimesini alın, ünsüzden sonra -imiz, ünlüden sonra -miz ekleyin, “bizim” olur. Kalıp sayfada zaten var:
- uy (ev) → uyimiz, Bugun uyimizga mehmonlar keladi cümlesinde (sondaki -ga “-e/-a” demektir: evimize misafirler geliyor).
- bola (çocuk) → bolamiz, Ikkita bolamiz bor cümlesinde (iki çocuğumuz var; kelimesi kelimesine “iki çocuğumuz mevcut”, Türkçedeki iki çocuğumuz var ile aynı kuruluş).
- mahalla → mahallamiz, Mahallamiz Yunusobod tumanida cümlesinde.
- qoʻshni (komşu) → qoʻshnimiz (komşumuz); önce -lar ile, qoʻshnilarimiz (komşularımız).
Bu, ismingiz ve qoʻshningiz içindeki -ingiz ya da -ngiz (sizin, nazik) ve ismim içindeki -im (benim) ile aynı ek ailesidir; hepsi Türkçedeki -imiz, -iniz, -im eklerine denk gelir. Türkçeden fark: Özbekçede bu ek ünlü uyumuna girmez, yani -ımız/-imiz/-umuz/-ümüz yerine hep -imiz ya da -miz vardır. Bazı isimler ekten önce bir sesi değiştirir: eshik (kapı) eshigimiz olur; Türkçedeki ayak → ayağımız gibi bir k → g değişimi. Öne bizning (bizim) eklemek isteğe bağlıdır: Bizning uyimiz ile uyimiz ikisi de “evimiz” demektir.
Mahalla nedir
Anayasa mahalla’yı, bir şehir mahallesindeki vatandaşların bir başkan (rais) seçen özyönetim organı olarak tanımlar. Devlet makamları sisteminin parçası değildir ve yerel meseleleri yerel gelenek ve görenekleri gözeterek çözer. Mahalla ayrıca sosyal bakımdan savunmasız sakinlere hedefli yardım yapar ve aile anlaşmazlıklarına yardım eden bir komisyonu vardır. Hükümet portalı onu, insanları bir araya getiren ve gelenekleri aktaran, sivil toplumun benzersiz bir kurumu olarak adlandırır.
Tek bir ilçede çok sayıda mahalla bulunur: Taşkent’in iki ilçesi Bektemir ve Shaykhontohur’un resmî sayfaları 18 ve 48 mahalla sayar. Yemek, komşuların paylaştığı şeylerden biridir. Birçok ülkenin kutladığı bahar bayramı Navroʻz’da, bir gece boyunca pişen sumalak sabah komşularla paylaşılır; Qurbon Hayit’te de et yemekleri mahalladaki komşularla paylaşılır.
Merdivende ilk karşılaşma
A: Assalomu alaykum! Men sizning yangi qoʻshningizman. Ismim Anna.
Merhaba! Ben yeni komşunuzum. Adım Anna.
B: Va alaykum assalom, Anna! Xush kelibsiz. Qaysi xonadonda yashaysiz?
Merhaba, Anna! Hoş geldiniz. Hangi dairede oturuyorsunuz?
A: Uchinchi qavatda. Ikkita bolamiz bor.
Üçüncü katta. İki çocuğumuz var.
B: Juda yaxshi! Yordam kerak boʻlsa, ayting.
Ne güzel! Yardım gerekirse söyleyin.
A: Rahmat! Bugun uyimizga mehmonlar keladi. Shovqin boʻlsa, uzr.
Teşekkürler! Bugün evimize misafirler gelecek. Gürültü olursa kusura bakmayın.
B: Hechqisi yoʻq.
Önemli değil.
Uzbekcha, binanızın ve sokağınızın günlük Özbekçesini her kelimede ses ile öğretmek için geliştiriliyor. Başlangıçta dersler İngilizcedir ve Özbekçeyi ilk dilinizle karşılaştırır. Bekleme listesine katılın.