奶奶说的话你听得懂,也想用她的语言回答,可是话到嘴边说不出来。好消息是,对祖辈说的话大多又短又礼貌,而且遵循同一个规律。本页要讲的一个语法点是 siz:问候和提问里表示“您”的词尾,以及问起长辈时表示尊敬的额外 -lar。中文对长辈用“您”,只是换一个字;乌兹别克语的 siz 却会让整句话的词尾都跟着变。
本页属于指南传承学习者的乌兹别克语,这是写给海外乌兹别克人及其家庭的一篇指南。
问候长辈,关心他们
| 乌兹别克语 | 读音(拼音式) | 意思 |
|---|---|---|
| Assalomu alaykum, buvijon. | as-sa-LO-mu a-lai-KUM, bu-wi-JON | 奶奶,您好。 |
| Assalomu alaykum, bobojon. | as-sa-LO-mu a-lai-KUM, bo-bo-JON | 爷爷,您好。 |
| Qalaysiz, buvijon? | ka-lai-SIZ, bu-wi-JON | 奶奶,您好吗? |
| Yaxshimisiz, bobojon? | yah-shi-mi-SIZ, bo-bo-JON | 爷爷,您好吗? |
| Sogʻligʻingiz qalay? | sog-li-gin-GIZ ka-LAI | 您身体怎么样? |
| Yaxshi uxladingizmi? | yah-SHI uh-la-din-giz-MI | 您睡得好吗? |
| Charchamadingizmi? | char-cha-ma-din-giz-MI | 您不累吗?(关心的问法) |
| Ovqat yedingizmi? | ow-KAT ye-din-giz-MI | 您吃饭了吗? |
| Dori ichdingizmi? | do-RI ich-din-giz-MI | 您吃药了吗? |
| Uyda hamma yaxshimi? | uy-DA ham-MA yah-shi-MI | 家里人都好吗? |
| Buvim qalaylar? | bu-WIM ka-lai-LAR | 我奶奶好吗?(问其他亲戚) |
| Bobom nima qilyaptilar? | bo-BOM ni-MA kil-yap-ti-LAR | 我爷爷在做什么?(问其他亲戚) |
听得懂、说得慢,以及问词怎么说
| 乌兹别克语 | 读音(拼音式) | 意思 |
|---|---|---|
| Tushunaman. | tu-shu-na-MAN | 我听得懂。 |
| Tushunaman, lekin gapirishga qiynalaman. | tu-shu-na-MAN, le-KIN ga-pi-rish-GA kiy-na-la-MAN | 我听得懂,但说起来很吃力。 |
| Tushunaman, lekin yaxshi gapira olmayman. | tu-shu-na-MAN, le-KIN yah-SHI ga-pi-ra ol-mai-MAN | 我听得懂,但说不好。 |
| Sekinroq gapiring, iltimos. | se-kin-ROK ga-pi-RING, il-ti-MOS | 请说慢一点。 |
| Yana bir marta ayting, iltimos. | ya-NA bir mar-TA ai-TING, il-ti-MOS | 请再说一遍。 |
| Tushunmadim. | tu-shun-ma-DIM | 我没听懂。 |
| Bu nima degani? | BU ni-MA de-ga-NI | 这是什么意思? |
| Oʻzbekchasi nima? | oz-bek-cha-SI ni-MA | 用乌兹别克语怎么说? |
| Buni oʻzbekcha qanday aytaman? | bu-NI oz-bek-CHA kan-DAI ai-ta-MAN | 这个用乌兹别克语该怎么说? |
| Menga bir soʻz oʻrgating. | men-GA bir SOZ or-ga-TING | 请教我一个词。 |
| Xato qilsam, toʻgʻrilang. | ha-TO kil-SAM, tog-ri-LANG | 我说错了,请纠正我。 |
过去的事、道谢、祝福和爱
| 乌兹别克语 | 读音(拼音式) | 意思 |
|---|---|---|
| Yoshligingiz haqida gapirib bering. | yosh-li-gin-GIZ ha-ki-DA ga-pi-RIB be-RING | 请给我讲讲您年轻时的事。 |
| Yoshligingizda hayot qanday edi? | yosh-li-gin-giz-DA ha-YOT kan-DAI e-DI | 您年轻的时候生活是什么样的? |
| Bu rasmda kim bor? | bu rasm-DA kim BOR | 这张照片上有谁? |
| Rahmat, buvijon. | rah-MAT, bu-wi-JON | 谢谢奶奶。 |
| Katta rahmat. | kat-TA rah-MAT | 非常感谢。 |
| Duolaringiz uchun rahmat. | du-o-la-rin-giz u-CHUN rah-MAT | 谢谢您的祝福。 |
| Baxtli boʻl, bolam. | baht-LI BOL, bo-LAM | 愿你幸福,孩子。(祖辈可能对你说的话) |
| Sogʻ boʻl, bolam. | SOG BOL, bo-LAM | 愿你健康,孩子。(祖辈可能对你说的话) |
| Omin. | o-MIN | 阿门。(听到愿望或祝福后说,表示赞同;也用来回应上面两句) |
| Sizni yaxshi koʻraman. | siz-NI yah-SHI ko-ra-MAN | 我爱您。 |
| Yana kelaman. | ya-NA ke-la-MAN | 我还会再来。 |
| Xayr, sogʻ boʻling. | HAIR, SOG bo-LING | 再见,保重。 |
更多祝福语,以及每一句什么时候说,见在家里听到的祝福语。普通的问候见乌兹别克语“你好吗”。
Siz,以及用 -lar 表示尊敬
对祖辈,“你”永远是 siz,整个句子都跟着它走。对照表里的词尾:
- Qalaysiz? Yaxshimisiz?:-siz 是问句末尾表示尊敬的“您”。
- Sogʻligʻingiz, yoshligingiz:-ingiz 是“您的”(元音后面是 -ngiz,如 buvingiz)。在过去时的问句里写作 -ngiz:uxladingizmi、yedingizmi、ichdingizmi。
- Buvim qalaylar? Bobom nima qilyaptilar?:问别人关于祖辈的事时,句末加 -lar 表示尊敬。它和复数是同一个词尾,这里用来指一个人。
- gapiring, ayting, oʻrgating, toʻgʻrilang:礼貌请求的词尾 -ing(元音后面是 -ng),对你称 siz 的人,让动词变成“请……”。
你的祖辈可能对你说 sen(Qalaysan?),因为你比他们小,就像中文里长辈对晚辈说“你”。这很正常。你回话时仍然用 siz。
和奶奶通电话
Nodir: Assalomu alaykum, buvijon. Qalaysiz?
奶奶,您好。您好吗?
Buvi: Va alaykum assalom, bolam. Yaxshiman, rahmat. Sen qalaysan?
你好,孩子。我很好,谢谢。你好吗?
Nodir: Yaxshiman. Tushunaman, lekin gapirishga qiynalaman.
我很好。我听得懂,但说起来很吃力。
Buvi: Mayli, bolam. Oʻzbekcha gapir.
没关系,孩子。说乌兹别克语吧。
Nodir: Sizni yaxshi koʻraman, buvijon.
我爱您,奶奶。
Buvi: Baxtli boʻl, bolam.
愿你幸福,孩子。
Nodir: Omin.
阿门。
Uzbekcha 正在开发中,帮你和祖辈真正开口说乌兹别克语,而不只是听懂。上线时会用英文讲解每一课,并与你的母语作对比。加入候补名单。