Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Tugʻilgan kuningiz bilan! | tuğilGAN kuninGİZ biLAN | Doğum günün kutlu olsun! | Nazik “senin” (sizli). |
| Tugʻilgan kuning bilan! | tuğilGAN kuNİNG biLAN | Doğum günün kutlu olsun! | Senli, samimi hitap. |
| Tugʻilgan kuningiz bilan tabriklayman! | … tabriklayMAN | Doğum gününüz için sizi tebrik ederim! | Kart ve kadeh kaldırırken kullanılan tam cümle. |
| Uzoq umr koʻring | uZOK UMR köRİNG | Uzun ömürler dilerim | Kutlamadan sonra eklenen geleneksel bir dilek. |
| Tugʻilgan kuningiz muborak boʻlsin! | tuğilGAN kuninGİZ muboRAK bölSİN | Doğum gününüz kutlu olsun | Resmî ve sıcak bir dilek; muborak “kutlu” demektir. |
| Onajon, tugʻilgan kuningiz bilan! | onaCON, tuğilGAN kuninGİZ biLAN | Canım anne, doğum gününüz kutlu olsun! | Onajon “sevgili anne” demektir. |
| Aziz doʻstim, tugʻilgan kuning bilan! | aZİZ dösTİM, tuğilGAN kuNİNG biLAN | Sevgili arkadaşım, doğum günün kutlu olsun! | Aziz “sevgili” demektir; samimi kuning bir arkadaşa uyar. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Kelimesi kelimesine “doğduğun günün ile”. -ingiz eki, Türkçedeki sizli iyelik eki -iniz ile aynı işi görür.
Karşılık olarak ne denir
Rahmat, aytganingiz kelsin (rahMAT, aytganinGİZ kelSİN): “Teşekkürler, dediğiniz gibi olsun”.
Gerçek bir konuşmada
- Siz: Tugʻilgan kuningiz bilan! Uzoq umr koʻring.
Doğum günün kutlu olsun! Uzun ömürler dilerim. - İş arkadaşı: Katta rahmat! Aytganingiz kelsin.
Çok teşekkür ederim! Dediğiniz gibi olsun. - Siz: Sogʻ boʻling, baxtli boʻling!
Sağlıklı olun, mutlu olun! - İş arkadaşı: Rahmat! Marhamat, tortdan oling.
Teşekkürler! Buyurun, pastadan alın.
Bilmekte fayda var
- Tugʻilgan kun “doğmuş gün” demektir; -ingiz “sizin”, bilan ise “ile” anlamındadır. “Kutlarım” kelimesi cümlede geçmez ama anlaşılır.
- Asıl önemli olan kutlamadan sonraki dileklerdir. Yaygın olanlar: sogʻ boʻling (sağlıklı olun), baxtli boʻling (mutlu olun).
- Aytganingiz kelsin, “söylediğiniz gerçekleşsin” demektir ve iyi dileklere böyle karşılık verilir.
Sık yapılan hatalar
- Tugʻilgan kelimesini ʻ olmadan, yani tugilgan diye yazmak. gʻ harfi g'den tamamen farklı bir sestir; Türkçedeki ğ'ye benzer ama daha gırtlaktan çıkar.
- Bilan'ı atıp sadece Tugʻilgan kuningiz demek. Bilan (“ile”) olmadan bu yalnızca “doğum gününüz” demektir.