Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Oq yoʻl! | OK YÖL | Yolunuz açık olsun, iyi yolculuklar | Kelimesi kelimesine “ak yol”; yola çıkan herkese söylenen günlük dilek. |
| Yaxshi borib keling | yahŞİ boRİB keLİNG | İyi gidin, iyi dönün | Nazik; kişinin geri döneceği bir yolculuk için. |
| Yaxshi boring | yahŞİ boRİNG | İyi yolculuklar | Nazik ve kısa, “iyi gidin”. |
| Yaxshi yetib boring | yahŞİ yeTİB boRİNG | Sağ salim varın | Güvenli bir varış dileği. |
| Yaxshi borib kel | yahŞİ boRİB KEL | İyi git, iyi dön | Samimi; arkadaşa, kardeşe ya da çocuğa. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Beyaz yol: oq Türkçedeki ak, yoʻl ise yol demektir. Yaxshi borib keling “iyi gidip gelin”dir.
Karşılık olarak ne denir
Rahmat (rahMAT): “Teşekkür ederim”. Ayrılırken Xayr ya da Koʻrishguncha ekleyin.
Gerçek bir konuşmada
- Arkadaş: Ertaga Samarqandga ketyapman.
Yarın Semerkant'a gidiyorum. - Siz: Oq yoʻl! Yaxshi borib keling.
Yolunuz açık olsun! İyi gidin, iyi dönün. - Arkadaş: Rahmat! Yetib borib qoʻngʻiroq qilaman.
Teşekkürler! Varınca ararım. - Siz: Xoʻp. Koʻrishguncha!
Tamam. Görüşürüz!
Bilmekte fayda var
- Oq yoʻl herkese uyar: bir arkadaşa, bir iş arkadaşına, havalimanına giden bir misafire.
- Borib keling, borib (gidip) + keling (gelin, nazik): dilek gidiş dönüşün tamamını kapsar. Yetib boring, yetib (varıp) + boring (gidin): “sağ salim varın”. Buradaki -ib eki Türkçedeki -ip gibi çalışır.
- Varış yeri her zamanki gibi -ga alır: Samarqandga ketyapman, “Semerkant'a gidiyorum”.
Sık yapılan hatalar
- oq yol diye ʻ işaretini koymadan yazmak. Kelime yoʻl'dur, oʻ harfiyle.
- Yola çıkarken Oq yoʻl yerine Omad demek. Omad şanstır, sınavlar ve işler içindir; Oq yoʻl yolculuk içindir.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Evde duyduğunuz Özbekçe dualar: Xudo xohlasa, Omin, İnşallah sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.