Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Rahmat | rahMAT | Teşekkür ederim | Her durumda kullanılan günlük kelime. |
| Katta rahmat | katTA rahMAT | Çok teşekkür ederim | Kelimesi kelimesine “büyük teşekkür”. Gerçek bir iyilik, hediye ya da yemek için. |
| Tashakkur | taşakKUR | Teşekkür ederim (resmî) | Konuşmalarda, mektuplarda, resmî ortamlarda. |
| Rahmat sizga | rahMAT sizGA | Size teşekkür ederim | Daha sıcak, daha kişisel bir biçim. |
| Hamma narsa uchun rahmat | hamMA narSA uÇUN rahMAT | Her şey için teşekkürler | Tek bir şey için değil, bütün bir konaklama ya da çok yardım için. |
| Yordamingiz uchun rahmat | yordaminGİZ uÇUN rahMAT | Yardımınız için teşekkürler | Önce şeyi söyleyin, sonra uchun (“için”), sonra rahmat; sıra Türkçedeki “yardımınız için teşekkürler” ile aynıdır. |
| Rahmat, hojati yoʻq | rahMAT, hocaTİ YÖK | Teşekkürler, gerek yok | Bir teklifi nazikçe geri çevirmenin yolu: “teşekkürler, gerek yok”. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Rahmat, Arapçada “merhamet” anlamına gelen kelimeden gelir. Özbekçede sadece “teşekkür” demektir; fiili rahmat aytmoq, yani “teşekkür etmek”dir.
Karşılık olarak ne denir
Arzimaydi (arzimayDİ): “Bir şey değil”. Marhamat da işe yarar, özellikle biri size bir şey uzattığınız için teşekkür ettiğinde.
Gerçek bir konuşmada
- Şoför: Mana, yetib keldik.
İşte, geldik. - Siz: Katta rahmat!
Çok teşekkür ederim! - Şoför: Arzimaydi.
Rica ederim. - Siz: Hamma narsa uchun rahmat. Xayr!
Her şey için teşekkürler. Hoşça kalın! - Şoför: Xayr!
Hoşça kalın!
Bilmekte fayda var
- Vurgu son hecede: rah-MAT, RAH-mat değil.
- Kelimenin ortasındaki h gerçek, nefesli bir h'dir; düşürmeyin.
- Birinin evinde yemekten sonra ev sahibine teşekkür edin; karşılığında Osh boʻlsin, yani “afiyet olsun” duyarsınız.
- Belirli bir şey için teşekkür edecekseniz onu uchun'dan önce söyleyin: Yordamingiz uchun rahmat, “yardımınız için teşekkürler”.
Sık yapılan hatalar
- Türkçedeki gibi “sağ ol” ile “teşekkür ederim” için ayrı kelime aramak. Rahmat ikisini de karşılar.
- Refleks olarak spasibo demek. Çoğu kişi Rusça anlar, ama gülümsetecek kelime rahmat'tır.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe teşekkür ederim (rahmat), lütfen ve özür: okunuşuyla sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.