Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Necha yoshdasiz? | neÇA yoşdaSİZ | Kaç yaşındasınız? | Nazik, varsayılan biçim. |
| Yoshingiz nechada? | yoşinGİZ neçaDA | Kaç yaşındasınız? | Nazik; kelimesi kelimesine “yaşınız kaçta?”. |
| Necha yoshdasan? | neÇA yoşdaSAN | Kaç yaşındasın? | Samimi; çocuğa ya da yakın bir arkadaşa. |
| Oʻttiz yoshdaman | ötTİZ yoşdaMAN | Otuz yaşındayım | Önce sayı gelir, sonra yoshdaman. |
| Bolangiz necha yoshda? | bolanGİZ neÇA yoşDA | Çocuğunuz kaç yaşında? | Bir başkasının yaşı için -siz ya da -man eki düşer. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Kelimesi kelimesine “kaç yaş-ta-sınız?”. Necha “kaç”, yosh “yaş” (Türkçedeki yaş ile aynı kelime), -da “-de/-da”, -siz “siz” demektir. Özbekçede -da'nın tek biçimi vardır, ünlü uyumu yoktur.
Karşılık olarak ne denir
Oʻttiz yoshdaman (ötTİZ yoşdaMAN): “Otuz yaşındayım”. Kendi sayınızı yoshdaman'ın önüne koyun.
Gerçek bir konuşmada
- Resepsiyonist: Necha yoshdasiz?
Kaç yaşındasınız? - Siz: Men oʻttiz yoshdaman.
Otuz yaşındayım. - Resepsiyonist: Bolangiz necha yoshda?
Çocuğunuz kaç yaşında? - Siz: Qizim olti yoshda.
Kızım altı yaşında.
Bilmekte fayda var
- Yoshdaman, yosh (yaş) + -da (-de/-da) + -man (ben) biçimindedir: “yaştayım”. Özbekçe de Türkçedeki “otuz yaşındayım” gibi yaşı bir durum olarak söyler; “sahibim” demez.
- Bir başkasının yaşı için kişi eki düşer: U yigirma yoshda, “o yirmi yaşında”. Qizim olti yoshda, “kızım altı yaşında”.
- Her soruda olduğu gibi, yetişkinlerle siz, çocuklar ve yakın arkadaşlarla sen kullanın.
Sık yapılan hatalar
- Tanımadığınız ya da iyi tanımadığınız bir yetişkine -san ile (Necha yoshdasan?) sormak.
- Cevaba “yıl” anlamında bir sözcük eklemek. Oʻttiz yoshdaman zaten tamdır.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe sayılar 1'den 10'a (ve milyona kadar sayma) sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.