Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Xoʻp | HÖP | Tamam, peki | Nötr ve nazik; bir ricayı, planı ya da talimatı kabul etmek. |
| Xoʻp boʻladi | HÖP bölaDİ | Tamam, olur | Söyleneni yapmayı kabul etmek. |
| Mayli | mayLİ | Peki, olur | Rahat; bir şeye uymak ya da birinin yapmasına izin vermek. |
| Boʻpti | böpTİ | Tamam, anlaştık | Samimi; arkadaşlar ve yaşıtlar. Ayrıca “yeter, tamam bu kadar” anlamına da gelir. |
| Yaxshi | yahŞİ | İyi, peki | Düz bir onay; Yaxshimisiz? sorusunun olağan cevabı da budur. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Xoʻp Farsça “iyi” sözcüğünden gelir. Xoʻp boʻladi kelimesi kelimesine “iyi olacak”, yani “iyi olur”dur.
Gerçek bir konuşmada
- Müdür: Ertaga soat toʻqqizda keling.
Yarın saat dokuzda gelin. - Siz: Xoʻp, kelaman.
Tamam, gelirim. - Müdür: Hujjatlarni ham olib keling.
Belgeleri de getirin. - Siz: Xoʻp boʻladi.
Tamam, olur.
Bilmekte fayda var
- Xoʻp bir ricaya ya da talimata cevap verir: “anladım, yapacağım” der. Bir soruya düz evet için Ha kullanın.
- Bir şeyin serbest olup olmadığını sormak için boʻladimi? kullanılır: Kirsam boʻladimi?, “girebilir miyim?”. Cevap Boʻladi, “olur”dur. Türkçedeki “olur mu?” / “olur” ile aynı kalıp.
- Mayli biraz pay bırakır: çoğu zaman “peki, isterseniz” anlamına gelir.
Sık yapılan hatalar
- Resmî bir görevliyle ya da yaşça büyük bir yabancıyla Boʻpti kullanmak. Nazik seçim Xoʻp ya da Xoʻp boʻladi'dir.
- Xoʻp'u düz “evet” olarak kullanmak. Evet Ha'dır; Xoʻp “tamam, yaparım” demektir.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe teşekkür ederim (rahmat), lütfen ve özür: okunuşuyla sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.