Gezi günü çoğunlukla bakmakla geçer, ama birkaç Özbekçe sözcük işi kolaylaştırır: tabelalardaki adlar, gişedeki soru ve içeri girip giremeyeceğinizi ya da fotoğraf çekip çekemeyeceğinizi sormanın nazik yolu. Sonuncusu tek bir kalıp: bir fiil, -sam ve boʻladimi? Neredeyse her şey için işe yarar ve Türkçedeki girsem olur mu? ile hemen hemen aynı kuruluştadır.
Bu sayfa, bir ya da iki haftalık bir gezi için hazırlanan Gezginler için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Tabelalardaki ve biletlerdeki sözcükler
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| madrasa | madraSA | Medrese, tarihî bir okul binası |
| masjid | masCİD | Cami |
| minora | minoRA | Minare, kule |
| maqbara | makbaRA | Türbe, mezar yapısı |
| ziyoratgoh | ziyoratGOH | Ziyaret yeri; insanların saygılarını sunmak için gittiği kutsal yer |
| maydon | mayDON | Meydan |
| qal’a | kal’A | Kale |
| gumbaz | gumBAZ | Kubbe |
| darvoza | darvoZA | Kapı |
| muzey | muZEY | Müze |
| Kirish | kiRİŞ | Giriş |
| Chiqish | çiKIŞ | Çıkış |
Bilet, çalışma saatleri ve izin
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Chipta kassasi qayerda? | çipTA kassaSİ kayerDA | Bilet gişesi nerede? |
| Kirish chiptasi qancha turadi? | kiRİŞ çiptaSİ kanÇA turaDİ | Giriş bileti ne kadar? |
| Soat nechadan nechagacha ochiq? | soAT neçaDAN neçagaÇA oÇIK | Saat kaçtan kaça kadar açık? |
| Bugun ochiqmi? | buGUN oçıkMİ | Bugün açık mı? |
| Kirsam boʻladimi? | kirSAM böladiMİ | İçeri girebilir miyim? |
| Kirsak boʻladimi? | kirSAK böladiMİ | İçeri girebilir miyiz? |
| Bu yerga kirish mumkinmi? | BU yerGA kiRİŞ mumkinMİ | Buraya girmek serbest mi? |
| Rasmga olsam boʻladimi? | rasmGA olSAM böladiMİ | Fotoğraf çekebilir miyim? |
| Sizni rasmga olsam boʻladimi? | sizNİ rasmGA olSAM böladiMİ | Fotoğrafınızı çekebilir miyim? |
| Meni rasmga olib bera olasizmi? | meNİ rasmGA oLİB beRA olasizMİ | Fotoğrafımı çekebilir misiniz? |
| Inglizcha gapiradigan gid bormi? | inglizÇA gapiradiGAN GİD borMİ | İngilizce konuşan rehber var mı? (yoʻlboshchi de denir.) |
| Oʻtirsam boʻladimi? | ötirSAM böladiMİ | Oturabilir miyim? |
Sormak ve beğenmek
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Bu qanday bino? | BU kanDAY biNO | Bu nasıl bir bina? |
| Bu nima? | BU niMA | Bu nedir? |
| Bu bino necha yillik? | BU biNO neÇA yilLİK | Bu bina kaç yıllık? |
| Qachon qurilgan? | kaÇON kurilGAN | Ne zaman yapılmış? |
| Juda chiroyli! | cuDA çiroyLİ | Çok güzel! |
| Juda qiziq! | cuDA kıZIK | Çok ilginç! |
| Ajoyib! | acoYİB | Harika! |
| Chiqish qayerda? | çiKIŞ kayerDA | Çıkış nerede? |
| Hojatxona qayerda? | hocathoNA kayerDA | Tuvalet nerede? |
Son birkaçı hakkında daha fazlası: Özbekçe güzel nasıl denir ve Özbekçe bu nedir nasıl denir.
İzin istemek: -sa boʻladimi?
- kir- + -sam + boʻladimi? Fiil kökünü alın (kir-, girmek), -sam ekleyin (“eğer … -sem/-sam”) ve ardından boʻladimi (“olur mu?”) gelsin. Birlikte: Kirsam boʻladimi? kelimesi kelimesine “girsem olur mu?” demektir, yani “içeri girebilir miyim?”. Türkçede ek ünlüye göre değişir (girsem, baksam), Özbekçede hep -sam‘dır.
- Fiili değiştirin, kalıp aynı kalır: olsam (alsam), oʻtirsam (otursam), qarasam (baksam). Qarasam boʻladimi? “bakabilir miyim?” demektir. Dikkat: olsam Türkçedeki olsam değil, “alsam” demektir.
- “Biz” için -sak kullanın: Kirsak boʻladimi? (girebilir miyiz?), Rasmga olsak boʻladimi? (fotoğraf çekebilir miyiz?).
- Cevaplar kısadır: Ha, boʻladi (evet, olur) ya da Yoʻq, boʻlmaydi (hayır, olmaz). Marhamat (buyurun) da sık duyulur.
Kapıda
A: Kirsam boʻladimi?
İçeri girebilir miyim?
B: Ha, marhamat.
Evet, buyurun.
A: Rasmga olsam boʻladimi?
Fotoğraf çekebilir miyim?
B: Ha, boʻladi.
Evet, olur.
A: Bu bino necha yillik?
Bu bina kaç yıllık?
B: Gidimiz aytib beradi.
Rehberimiz anlatır.
A: Inglizcha gapiradigan gid bormi?
İngilizce konuşan rehber var mı?
B: Ha, bor.
Evet, var.
Uzbekcha, bu sayfayı seviyenize göre sesle, başlangıçta İngilizce olarak ve ilk dilinizle (Türkçeyle) karşılaştırarak bir diyaloğa dönüştürmek için geliştiriliyor. Bekleme listesine katılın.