Büyük ihtimalle bu sayfaya hiç ihtiyacınız olmayacak, yine de yola çıkmadan öğrenmeye değer olan sayfa bu. Yavaş söylenen birkaç kısa cümle yardım almaya yeter ve bu cümleler her yerde işinize yarayacak iki ek kullanır: acil ve nazik rica için -ing, “benim” için -im. İkisi de Türkçeden tanıdık: -in/-iniz ve -im.
Bu sayfa, bir ya da iki haftalık bir gezi için hazırlanan Gezginler için Özbekçe rehberinin bir parçasıdır.
Yardım istemek
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Yordam bering! | yorDAM beRİNG | Yardım edin! |
| Menga yordam kerak. | menGA yorDAM keRAK | Yardıma ihtiyacım var. |
| Tez yordam chaqiring! | TEZ yorDAM çakıRİNG | Ambulans çağırın! |
| Politsiyani chaqiring! | politsiyaNİ çakıRİNG | Polisi çağırın! |
| Shifokor chaqiring! | şifoKOR çakıRİNG | Doktor çağırın! |
| Menga shifokor kerak. | menGA şifoKOR keRAK | Doktora ihtiyacım var. |
| Adashib qoldim. | adaŞİB kolDİM | Kayboldum. |
| Politsiya boʻlimi qayerda? | politsiYA böliMİ kayerDA | Karakol nerede? |
| Elchixona qayerda? | elçihoNA kayerDA | Büyükelçilik nerede? |
| Telefoningizdan qoʻngʻiroq qilsam boʻladimi? | telefoningizDAN könğıROK kılSAM böladiMİ | Telefonunuzdan arama yapabilir miyim? |
Kayıp ya da çalıntı
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Pasportimni yoʻqotdim. | pasportimNİ yökotDİM | Pasaportumu kaybettim. |
| Telefonimni yoʻqotdim. | telefonimNİ yökotDİM | Telefonumu kaybettim. |
| Sumkamni yoʻqotdim. | sumkamNİ yökotDİM | Çantamı kaybettim. |
| Hamyonimni yoʻqotdim. | hamyonimNİ yökotDİM | Cüzdanımı kaybettim. |
| Kalitimni yoʻqotdim. | kalitimNİ yökotDİM | Anahtarımı kaybettim. |
| Sumkamni oʻgʻirlashdi. | sumkamNİ öğırlaşDİ | Çantam çalındı. |
| Telefonimni oʻgʻirlashdi. | telefonimNİ öğırlaşDİ | Telefonum çalındı. |
| Qayerda yoʻqotdingiz? | kayerDA yökotdinGİZ | Nerede kaybettiniz? (size sorulan) |
| Bozorda edim. | bozorDA eDİM | Pazardaydım. |
Rahatsızlık ve anlaşılmak
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Oʻzimni yomon his qilyapman. | özimNİ yoMON HİS kılyapMAN | Kendimi kötü hissediyorum. |
| Shu yerim ogʻriyapti. | şu yeRİM oğriyapTİ | Burası ağrıyor. |
| Penitsillinga allergiyam bor. | penitsillinGA allergiYAM BOR | Penisiline alerjim var. |
| …ga allergiyam bor. | …GA allergiYAM BOR | … alerjim var. |
| Dorixona qayerda? | dorihoNA kayerDA | Eczane nerede? |
| Kasalxona qayerda? | kasalhoNA kayerDA | Hastane nerede? |
| Sekinroq gapiring, iltimos. | sekinROK gapiRİNG, iltiMOS | Daha yavaş konuşun, lütfen. |
| Yozib bering, iltimos. | yoZİB beRİNG, iltiMOS | Yazıp verin, lütfen. |
| Tushunmadim. | tuşunmaDİM | Anlamadım. |
| Inglizcha bilasizmi? | inglizÇA bilasizMİ | İngilizce biliyor musunuz? |
Belirtiler, eczane ve doktorun size geri sorduğu sorular için doktorda ve eczanede Özbekçe sayfasına bakın. Tek ifadenin de kendi sayfası var: Özbekçe yardım nasıl denir; anlamıyorum için de öyle.
-ing “lütfen yapın” ve -im “benim” için
- Fiil kökünden sonra -ing nazik emirdir, yabancılarla bunu kullanın: ber- (vermek) → bering, chaqir- (çağırmak) → chaqiring, gapir- (konuşmak) → gapiring. Yordam bering! kelimesi kelimesine “yardım verin!”, Yozib bering ise “yazıp verin” demektir. Türkçedeki verin, çağırın, konuşun ile aynı iş; yalnız Özbekçede ek ünlüye göre değişmez, hep -ing‘dir.
- İsimden sonra -im “benim” demektir: pasport → pasportim, telefon → telefonim, kalit → kalitim. Ünlüden sonra -m olur: sumka → sumkam, oila → oilam. Türkçedeki iyelik ekiyle (çantam, kalemim) aynı mantık; fark, Özbekçede ünlü uyumu büyük ölçüde kaybolduğu için ünsüzden sonra hep -im gelmesi.
- “Benim + isim”den sonra -ni neyin kaybolduğunu gösterir: pasportimni yoʻqotdim, sumkamni yoʻqotdim. Türkçedeki belirtme hâliyle aynı (pasaportumu, çantamı). Kalıp her isimle aynıdır.
- -shdi (ünsüzden sonra -ishdi) kimse belirtilmeden “yaptılar” anlamına gelir; başınıza gelen bir şeyi anlatmanın günlük yoludur: Sumkamni oʻgʻirlashdi kelimesi kelimesine “çantamı çaldılar”, yani çantam çalındı.
- Sondaki -dim geçmişte “yaptım” demektir: yoʻqotdim (kaybettim), tushunmadim (anlamadım), qoldim (kaldım, bir yerde kaldım). Türkçedeki -dım/-dim ile aynı ek, fakat ünlüye göre değişmez, hep -dim. -ma- olumsuzluk eki de Türkçedeki gibidir: tushunmadim, anlamadım.
Pasaportu kaybetmek
A: Kechirasiz, yordam bering! Pasportimni yoʻqotdim.
Affedersiniz, yardım edin! Pasaportumu kaybettim.
B: Xavotir olmang. Qayerda yoʻqotdingiz?
Merak etmeyin. Nerede kaybettiniz?
A: Bilmayman. Bozorda edim.
Bilmiyorum. Pazardaydım.
B: Politsiyani chaqiramiz.
Polisi çağıracağız.
A: Elchixona qayerda?
Büyükelçilik nerede?
B: Manzilini hozir yozib beraman.
Adresi hemen yazıp vereyim.
A: Rahmat, katta rahmat.
Teşekkürler, çok teşekkürler.
Uzbekcha, bu sayfayı seviyenize göre sesle, başlangıçta İngilizce olarak ve ilk dilinizle (Türkçeyle) karşılaştırarak bir diyaloğa dönüştürmek için geliştiriliyor. Bekleme listesine katılın.