Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| mushuk | muŞUK | kedi | Yaygın kelime. |
| it | İT | köpek | Köpek için yaygın kelime. Türkçedeki it ile aynı kelime, ama Özbekçede kaba değil, sıradandır. |
| kuchuk | kuÇUK | köpek yavrusu, küçük köpek | Büyük köpek için genel kelime değil. |
| mushukcha | muşukÇA | kedi yavrusu | -cha küçültme yapar. |
| Bu mushuk, bu it | BU muŞUK, BU İT | Bu bir kedi, bu bir köpek | İlk cümle kalıbı. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Kedi ve köpek. Mushuk “kedi”, it “köpek”, va “ve”dir.
Gerçek bir konuşmada
- Çocuk: Bu nima?
Bu ne? - Anne: Bu mushuk.
Bu kedi. - Çocuk: Bu-chi?
Peki bu? - Anne: Bu it. Kichkina it — kuchuk.
Bu köpek. Küçük köpek: yavru.
Bilmekte fayda var
- Bu + isim için “-dir” karşılığı bir kelime gerekmez: Bu it “bu köpek”tir. Türkçedeki Bu kedi gibi.
- Sayıdan sonra isim tekil kalır: ikkita mushuk, “iki kedi”; Türkçedeki iki kedi gibi.
- -cha küçültür ya da sevgi katar: mushuk → mushukcha.
Sık yapılan hatalar
- Sayıdan sonra -lar eklemek: ikkita mushuklar yanlıştır; ikkita mushuk deyin. Türkçede de iki kediler denmez.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe hayvan isimleri: evcil, çiftlik ve yabani hayvanlar sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.