Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| yaxshi | yahŞİ | iyi; tamam | Aynı zamanda “tamam” ve Yaxshimisiz?'in kökü. |
| yomon | yoMON | kötü | Yomon emas “fena değil”dir. |
| juda yaxshi | cuDA yahŞİ | çok iyi | Juda “çok”tur. |
| unchalik emas | unçaLİK eMAS | pek değil; o kadar da değil | Cevabı yumuşatır: Qimmatmi? Unchalik emas. |
| zoʻr | ZÖR | harika | Yaxshi'den güçlü. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Gerçek bir konuşmada
- Arkadaş: Bu restoran yaxshimi?
Bu restoran iyi mi? - Siz: Ha, juda yaxshi. Palov zoʻr!
Evet, çok iyi. Plov harika! - Arkadaş: Qimmatmi?
Pahalı mı? - Siz: Unchalik emas.
Pek değil.
Bilmekte fayda var
- Yaxshi aynı zamanda “tamam”dır (Tamam maddesinde olduğu gibi) ve selamlaşmaların içinde durur: Yaxshimisiz?, “iyi misiniz?”, ve cevabı Yaxshi, rahmat.
- Emas sıfatları olumsuzlaştırır, Türkçedeki değil gibi, aynı sırayla: yaxshi emas (iyi değil), yomon emas (kötü değil). Önüne gelen unchalik “pek” anlamı katar.
- Zoʻr, yaxshi'nin bir üstüdür: Palov zoʻr!, Zoʻr!. Daha sade bir şey istediğinizde juda yaxshi deyin.
Sık yapılan hatalar
- Sıfatı yoʻq ile olumsuzlaştırmak: yaxshi yoʻq (Türkçedeki “iyi yok” gibi anlamsızdır). Emas kullanın: yaxshi emas.
- Yaxshi'deki x'i “ks” diye okumak ya da düz h'ye çevirmek. Bu x hırıltılı bir h'dir, kh (Arapça خ gibi).
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe merhaba ne demek? Selam, günaydın, iyi akşamlar ve hoşça kal sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.