Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| uyda | uyDA | evde | Yer. |
| uyga | uyGA | eve | Yön. |
| uydan | uyDAN | evden | Çıkış noktası. |
| Uyga ketyapman | uyGA ketyapMAN | Eve gidiyorum | Ayrılırken söylenir. |
| Uydaman | uydaMAN | Evdeyim | Nerede olduğunuzu söyler. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Ev. Uy “ev, yuva”dır; ekler yeri ekler: -da “-de”, -ga “-e”, -dan “-den”.
Gerçek bir konuşmada
- Arkadaş: Qayerdasiz?
Neredesiniz? - Siz: Uydaman. Siz-chi?
Evdeyim. Siz? - Arkadaş: Ishdaman. Soat beshda uyga ketaman.
İşteyim. Saat beşte eve gidiyorum. - Siz: Yaxshi, koʻrishguncha.
Tamam, görüşürüz.
Bilmekte fayda var
- Aynı ekler her yer için işler: ishda (işte), bozorda (çarşıda), uyda (evde). Türkçedeki -de/-da, -e/-a, -den/-dan gibi; Özbekçede -da, -ga, -dan tek biçimlidir.
- Uydaman, uyda + -man “ben”dir: ayrı bir “-im” kelimesi yok. Türkçedeki evdeyim gibi.
- Düz uy hem “ev” hem “yuva”yı kapsar; bağlam karar verir.
Sık yapılan hatalar
- uyda ketyapman demek. Yön için -ga gerekir: uyga.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbek evinde misafir olmak: çay, ekmek ve ne söylenir sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.