Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Nima qilyapsiz? | niMA kılyapSİZ | Ne yapıyorsunuz? | Nazik; varsayılan söyleyiş. |
| Nima qilyapsan? | niMA kılyapSAN | Ne yapıyorsun? | Samimi; arkadaşa ya da çocuğa. |
| Bandmisiz? | bandmiSİZ | Meşgul müsünüz? | Nazik; konuşmak için uygun bir an olup olmadığını yoklar. |
| Nima gap? | niMA GAP | Ne var ne yok? | Arkadaşlar arasında rahat bir söyleyiş. |
| Dam olyapman | DAM olyapMAN | Dinleniyorum | Rahat bir cevap. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Ne yap-ıyor-sunuz? Nima “ne”, qilmoq “yapmak”, -yap- “şu anda”, -siz “siz”.
Karşılık olarak ne denir
Ishlayapman (işlayapMAN): “Çalışıyorum”. Ya da pek bir şey yapmıyorsanız Hech nima, “hiçbir şey”.
Gerçek bir konuşmada
- Arkadaş: Salom! Nima qilyapsan?
Selam! Ne yapıyorsun? - Siz: Salom! Hech nima, uyda dam olyapman. Oʻzing-chi?
Selam! Hiçbir şey, evde dinleniyorum. Ya sen? - Arkadaş: Men hali ishlayapman. Kechqurun koʻrishamizmi?
Ben hâlâ çalışıyorum. Akşam buluşalım mı? - Siz: Xoʻp, koʻrishamiz.
Tamam, buluşalım.
Bilmekte fayda var
- Qilmoq “yapmak”tır. Birçok günlük fiili de kurar: qoʻngʻiroq qilmoq (aramak), xato qilmoq (hata yapmak); Türkçedeki etmek ve yapmak gibi.
- -yap-, şu anda olanı işaretler: qil-yap-siz, ishla-yap-man; Türkçedeki -iyor- gibi. Onsuz Ishlayman genel olarak “çalışırım”dır.
- Nima gap? arkadaşlar arasında “ne var ne yok?”tur. Farklı bir tonda “ne oldu?” da olabilir, bu yüzden gülümseyerek söyleyin.
Sık yapılan hatalar
- Yaşça büyük biriyle ya da iyi tanımadığınız bir iş arkadaşıyla sen biçimini (Nima qilyapsan?) kullanmak.
- “Şu an çalışıyorum” için Ishlayman demek. -yap- ekleyin: Ishlayapman.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe merhaba ne demek? Selam, günaydın, iyi akşamlar ve hoşça kal sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.