Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Sekinroq gapiring, iltimos | sekinROK gapiRİNG, iltiMOS | Lütfen daha yavaş konuşun | Nazik; standart cümle. |
| Sekinroq gapirsangiz boʻladimi? | sekinROK gapirsanGİZ böladiMİ | Daha yavaş konuşsanız olur mu? | Daha yumuşak, bir soru; Türkçedeki -sanız ve olur mu ile aynı kalıp. |
| Sekinroq gapira olasizmi? | sekinROK gapiRA olasizMİ | Daha yavaş konuşabilir misiniz? | Bu da nazik; -a olmoq “-ebilmek” anlamını katar. |
| Yana bir marta ayting | yaNA bir marTA ayTİNG | Bir kez daha söyleyin | Marta, bir marta, “bir kez”deki “kez”dir. |
| Sekinroq gapir | sekinROK gaPİR | Daha yavaş konuş | Arkadaşa ya da çocuğa. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Daha yavaş konuşun, lütfen. Sekin “yavaş”tır ve -roq onu “daha” yapar (Türkçede “daha” ayrı bir kelimedir); gapiring, gapir- (konuşmak) + -ing, nazik rica; iltimos “lütfen”dir (Türkçedeki iltimas ile aynı Arapça kök, ama anlamı “rica”).
Gerçek bir konuşmada
- Yoldan geçen: Toʻgʻri boring, keyin chapga buriling.
Doğru gidin, sonra sola dönün. - Siz: Kechirasiz, sekinroq gapiring, iltimos.
Affedersiniz, lütfen yavaş konuşun. - Yoldan geçen: Toʻgʻri. Keyin chapga.
Doğru. Sonra sola. - Siz: Tushundim, rahmat!
Anladım, teşekkürler!
Bilmekte fayda var
- -roq, Türkçedeki “daha”nın görevini görür: sekin (yavaş) sekinroq (daha yavaş), arzon (ucuz) arzonroq (daha ucuz) olur.
- Gapiring ve ayting nazik rica biçimleridir: fiil kökü artı -ing (gapir + ing, ayt + ing). Arkadaşa ek düşer: gapir, ayt. Türkçedeki konuşun / konuş ayrımı gibi.
- Hâlâ çok hızlıysa Tushunmadim, “anlamadım”, ve tekrar duymak için Yana bir marta ayting ekleyin.
Sık yapılan hatalar
- Yabancıya ya da yaşça büyüğe Sekinroq gapir demek. Gapiring nazik biçimdir.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe kendinizi tanıtmak sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.