Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| amaki | amaKİ | amca (babanın erkek kardeşi) | Konuşmada bazı aileler Rusça dyadya der. |
| togʻa | toĞA | dayı (annenin erkek kardeşi) | gʻ ile yazılır, g ile değil. |
| amma | amMA | hala (babanın kız kardeşi) | Çift m. |
| xola | hoLA | teyze (annenin kız kardeşi) | Konuşmada bazı aileler Rusça tyotya der. |
| amakim / xolam | amaKİM / hoLAM | amcam / teyzem | Ünlüden sonra “benim” için -m eklenir; Türkçedeki amcam / teyzem gibi. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Gerçek bir konuşmada
- Siz: Bu kim?
Bu kim? - Arkadaş: Bu mening xolam, onamning opasi.
Bu benim teyzem, annemin ablası. - Siz: U qayerda yashaydi?
Nerede yaşıyor? - Arkadaş: Xolam Toshkentda yashaydi, amakim esa Samarqandda.
Teyzem Taşkent'te yaşıyor, amcam ise Semerkant'ta.
Bilmekte fayda var
- Dört kelime tarafa göre iki çift oluşturur: amaki ve amma baba tarafı, togʻa ve xola anne tarafıdır; Türkçedeki amca-hala ve dayı-teyze ile aynı bölünme. Akılda tutmak için: amaki ve amma ikisi de am- ile başlar.
- Çocuklarının adı amakivachcha, togʻavachcha, ammavachcha ve xolavachcha: akraba + -vachcha. Türkçede hepsine kuzen, ya da amcaoğlu, dayıoğlu, halaoğlu, teyzeoğlu denir.
- Tanımadığınız yaşlıca bir erkek ya da kadın için aka ve opa güvenli nazik kelimelerdir; amaki ve xola anne babanızın yaşındaki biri için de duyulur, Türkçede sokakta amca ve teyze denmesi gibi.
Sık yapılan hatalar
- Tarafları karıştırmak: amaki babanın erkek kardeşi, togʻa annenin erkek kardeşidir (Türkçede amca ile dayıyı karıştırmak gibi).
- Toga'yı ʻ olmadan yazmak. Togʻa'dır, gʻ ile.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe akrabalık isimleri: anneanne, dede, amca, dayı, teyze, hala sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.