Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| buvi | buVİ | büyükanne | Standart ve yazı dilinde; ailenin her iki tarafı için. |
| bobo | boBO | büyükbaba | Standart ve yazı dilinde; ailenin her iki tarafı için. |
| buvijon | buviCON | büyükannecim | Sıcak; onunla konuşurken ona böyle seslenirsiniz. |
| bobojon | boboCON | büyükbabacım | Sıcak; onunla konuşurken ona böyle seslenirsiniz. |
| buvim / bobom | buVİM / boBOM | büyükannem / büyükbabam | “Benim” için ünlüden sonra -m eklenir. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Gerçek bir konuşmada
- Siz: Buvijon, assalomu alaykum! Qalaysiz?
Büyükannecim, merhaba! Nasılsınız? - Büyükanne: Va alaykum assalom, bolam. Yaxshiman. Oʻzing-chi?
Merhaba, yavrum. İyiyim. Ya sen? - Siz: Yaxshiman, rahmat. Bobojon qayerda?
İyiyim, teşekkürler. Büyükbabacım nerede? - Büyükanne: Bobong bogʻda.
Büyükbaban bahçede.
Bilmekte fayda var
- Hala ve teyzenin (amma ve xola), amca ve dayının (amaki ve togʻa) aksine, büyükanne ve büyükbaba tarafa göre ayrılmaz: buvi iki yandan da büyükanne, bobo iki yandan da büyükbabadır. Türkçedeki anneanne / babaanne ayrımı Özbekçede yoktur.
- Buvim ve bobom “benim”dir (ünlüden sonra -m). Nazik “sizin” buvingiz ve bobongizdir; bir çocuğa büyükanne ya da büyükbaba bobong, “senin büyükbaban” der.
- Aileler farklılık gösterir. Bazıları büyükanne için ena ya da momo, ya da katta ona ve katta ota der. Ailenizin dediğini kullanın, herkesin sizi anlaması için buvi ve bobo'yu öğrenin.
Sık yapılan hatalar
- Ailenizde öyle değilse büyükanne ya da büyükbabayla sen kullanmak. Güvenli seçim siz'dir: Bobojon, qalaysiz?
- Sözcüğün ailenin hangi tarafını gösterdiğini sanmak. Buvi annenin annesi de olabilir, babanın annesi de.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe büyükanne ve büyükbabayla konuşmak: selam, hal hatır, dua sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.