Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Bir daqiqa | bir dakıKA | Bir dakika | Nazik, her durumda; daqiqa “dakika” için standart kelimedir. |
| Bir minut | bir miNUT | Bir dakika (Rusça alıntı kelimeyle) | Minut Rusça alıntıdır; konuşmada çok yaygın ve her yerde anlaşılır. |
| Sal kuting | sal kuTİNG | Biraz bekleyin | Nazik; sal “biraz” demektir. |
| Shoshmang | şoşMANG | Dur, acele etmeyin | Nazik; acele eden birine ya da bir saniyeliğine durdurmak için söylenir. |
| Hozir | hoZİR | Hemen, geliyorum | Tam yapmak üzereyken ya da yoldayken söylenir. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Bir dakika. Sal kuting “biraz bekleyin”, Shoshmang “acele etmeyin”dir.
Gerçek bir konuşmada
- İş arkadaşı: Hisobot tayyormi?
Rapor hazır mı? - Siz: Bir daqiqa, hozir qarab koʻraman.
Bir dakika, hemen bakıyorum. - İş arkadaşı: Xoʻp, kutaman.
Tamam, bekliyorum. - Siz: Mana, tayyor. Yuboryapman.
İşte, hazır. Gönderiyorum.
Bilmekte fayda var
- Daqiqa standart kelimedir, minut ise Rusça alıntıdır. İkisi de duyulur; daqiqa her yerde güvenlidir.
- Shoshmang, shoshmoq (acele etmek) + olumsuz -ma- + nazik -ng: “acele etmeyin”. Bir arkadaşa ya da çocuğa Shoshma denir. Olumsuz -ma-, Türkçedeki -me-/-ma- gibidir; Özbekçe ünlü uyumunu büyük ölçüde kaybettiği için hep -ma-'dır.
- Bir daqiqa bir söz kalıbıdır: kimse süre tutmaz, tıpkı Türkçedeki “bir dakika” gibi. Kuting nazik “bekleyin”dir (kut- + -ing), Bering ve Keling kelimelerini yumuşatan aynı -ing.
Sık yapılan hatalar
- Yaşça büyük biriyle ya da yabancıyla Kut ya da Shoshma kullanmak. -ing ekleyin: Kuting, Shoshmang.
- Shoshmang kelimesini “acele edin” diye anlamak. Tam tersi demektir: “acele etmeyin, durun”.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe iş telefon görüşmesi: kim arıyor, beni geri arayın sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.