Özbekçede saati söylemek için iki soru ve bir ek yeter. Soat necha? şu an saatin kaç olduğunu, Soat nechada? bir şeyin saat kaçta olduğunu sorar; cevap verirken de -da ekiyle “saat üçte” dersiniz. Türkçe konuşan için bu kalıp özellikle tanıdıktır: Soat necha? kelimesi kelimesine Türkçedeki Saat kaç?, Soat nechada? ise Saat kaçta? demektir. Sayıları zaten biliyorsunuz, bu yüzden sayfa çoğunlukla onları doğru yere koymayı anlatıyor.
Önce sayılar mı lazım? Özbekçe sayılar 1’den 10’a sayfasına bakın. Günler ve tarihler Özbekçe günler ve aylar sayfasındadır, tek ifadenin de kendi sayfası var: Özbekçe saat kaç nasıl denir.
Saati sormak ve söylemek
Soat Türkçedeki saat ile aynı Arapça kelimedir; daqiqa da dakikadır. Yarim Türkçedeki yarım gibidir ve üç buçuk yerine uch yarim dersiniz: sayı önce, yarım sonra.
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Soat necha? | soAT neÇA | Saat kaç? |
| Soat nechada? | soAT neçaDA | Saat kaçta? |
| Soat bir. | soAT BİR | Saat bir. |
| Soat uch. | soAT UÇ | Saat üç. |
| Soat uch yarim. | soAT UÇ yaRİM | Saat üç buçuk. |
| Soat uchda. | soAT uçDA | Saat üçte. |
| Soat yettida. | soAT yettiDA | Saat yedide. |
| Soat uchdan besh daqiqa oʻtdi. | soAT uçDAN BEŞ dakıKA ötDİ | Saat üçü beş geçiyor. |
| Soat uchga besh daqiqa qoldi. | soAT uçGA BEŞ dakıKA kolDİ | Saat üçe beş var. |
| Soat uchdan chorak oʻtdi. | soAT uçDAN çoRAK ötDİ | Saat üçü çeyrek geçiyor. |
| Soat uchga chorak qoldi. | soAT uçGA çoRAK kolDİ | Saat üçe çeyrek var. |
| soat | soAT | saat (süre ve zaman), saat (kol saati, duvar saati) |
| daqiqa | dakıKA | dakika |
| chorak | çoRAK | çeyrek |
| yarim soat | yaRİM soAT | yarım saat |
Günün bölümleri ve “şimdi”
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| ertalab | ertaLAB | sabah |
| kunduzi | kunduZİ | gündüz |
| tushdan keyin | tuşDAN keYİN | öğleden sonra |
| kechqurun | keçkuRUN | akşam |
| kechasi | keçaSİ | geceleyin |
| hozir | hoZİR | şimdi |
| erta | erTA | erken |
| kech | KEÇ | geç |
| Kechikdim. | keçikDİM | Geciktim. |
| Soat nechadan? | soAT neçaDAN | Saat kaçtan? |
Necha, nechada ve “-de/-da”: -da
- necha “kaç” demektir. Soat necha? kelimesi kelimesine “saat kaç?”tır ve şu an saatin kaç olduğunu sorar.
- nechada, necha ile -da ekinin birleşmesidir (“kaçta”). Soat nechada? bir şeyin saat kaçta olduğunu sorar. Nonushta soat nechada? (Kahvaltı saat kaçta?) örneğine bakın.
- Cevap vermek için sayıya -da ekleyin: uchda, beshda, oltida, yettida, sakkizda, oʻnda. Türkçedeki üçte, beşte, altıda, yedide gibi ek ünlü uyumuna ve ünsüze göre değişmez: her zaman -da‘dır.
- Saati geçtikten sonra: saat -dan (-den) ekini alır, sonra dakika ve oʻtdi (geçti) gelir: uchdan oʻn daqiqa oʻtdi (üçü on geçiyor). Saate kala: sonraki saat -ga (-e) ekini alır, sonra dakika ve qoldi (kaldı) gelir: uchga oʻn daqiqa qoldi (üçe on var). Türkçedeki üçe on var kalıbının aynısıdır; qoldi de Türkçedeki kaldı ile aynı kökten gelir. Chorak (çeyrek) dakikanın yerini alır: uchdan chorak oʻtdi. Buçuk ise saat artı yarim‘dir: uch yarim.
- Tarifelerde ve duyurularda çoğu zaman rakamlar okunur: soat toʻqqiz oʻttizda (saat dokuz otuzda).
- Günün hangi vaktinde olduğunu söylemek için günün bölümünü başa koyun: ertalab soat yettida (sabah saat yedide), kechqurun soat sakkizda (akşam saat sekizde).
Kech Türkçedeki geç ile aynı kelimedir; Kechikdim. de “Geciktim.” demektir.
Kısa bir konuşma
A: Kechirasiz, soat necha?
Affedersiniz, saat kaç?
B: Soat uch yarim.
Saat üç buçuk.
A: Rahmat. Uchrashuv soat nechada?
Teşekkürler. Toplantı saat kaçta?
B: Kechqurun soat yettida.
Akşam saat yedide.
A: Yaxshi, kechikmayman.
Güzel, geç kalmayacağım.
Uzbekcha, Özbekçe öğrenmek için bir uygulama: dersler İngilizce, her kelimede ses var. Android’de yayında, iPhone sürümü yakında. Uygulamayı alın.
