Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Bu yoqqa keling | BU yokKA keLİNG | Buraya gelin | Nazik siz biçimi. |
| Bu yerga keling | BU yerGA keLİNG | Buraya gelin | Bu da nazik; yerga “bu yere”dir. |
| Keling | keLİNG | Gelin | Nazik, tek kelime; davet olarak “hadi gelin” de. |
| Kiring | kiRİNG | Girin | Kapıda, misafire. |
| Kel / Bu yoqqa kel | KEL / BU yokKA KEL | Gel / Buraya gel | Sen biçimi; arkadaş, aile ve çocuklar için. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Bu tarafa gelin. Bu yoqqa “bu tarafa”dır; keling, kelmoq “gelmek” fiilinin siz biçimidir.
Gerçek bir konuşmada
- Ev sahibi: Assalomu alaykum! Kiring, kiring.
Merhaba! Girin, girin. - Siz: Rahmat. Uzr, kech qoldim.
Teşekkürler. Pardon, geç kaldım. - Ev sahibi: Hechqisi yoʻq. Bu yoqqa keling, oʻtiring.
Önemli değil. Buraya gelin, oturun. - Siz: Rahmat!
Teşekkürler!
Bilmekte fayda var
- Keling, kel- (gel-) + -ing, nazik emir biçimidir; Türkçedeki gelin gibi. Sen ile çıplak kök Kel emirdir (Türkçedeki gel). Kel- ile gel- aynı kök, yalnızca k/g farkı var.
- Bu yoqqa ve Bu yerga ikisi de “buraya” demektir; yoqqa daha çok yönü, yerga yeri anlatır.
- Grup ya da yabancı için siz güvenlidir. Yabancıya Kel demek kabaca duyulur.
Sık yapılan hatalar
- Yaşlı birine ya da yabancıya Kel demek. Keling deyin.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbek evinde misafir olmak: çay, ekmek ve ne söylenir sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.