Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Yoqimli ishtaha! | yokimLİ iştaHA | Afiyet olsun! | Yemekten önce ya da yemek sırasında. |
| Osh boʻlsin! | OŞ bölSİN | Sağlığınıza olsun | Yemek yiyen birine, çoğu zaman teşekküre karşılık söylenir. |
| Oling, oling | oLİNG, oLİNG | Alın, alın | Ev sahibinin sizi yemeye teşvik etmek için tekrar tekrar söylediği söz. |
| Dasturxonga marhamat | dasturhonGA marhaMAT | Buyurun, sofraya | Sofraya oturup yemek yeme daveti. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Kelimesi kelimesine “hoş iştah”, Türkçedeki “afiyet olsun” ile aynı işi görür.
Gerçek bir konuşmada
- Ev sahibi: Dasturxonga marhamat! Oling, oling.
Sofraya buyurun! Alın, çekinmeyin. - Siz: Rahmat. Yoqimli ishtaha!
Teşekkürler. Afiyet olsun! - Siz (daha sonra): Juda mazali boʻldi, rahmat!
Çok lezzetliydi, teşekkürler! - Ev sahibi: Osh boʻlsin!
Sağlığınıza olsun!
Bilmekte fayda var
- Dasturxon hem sofra örtüsü hem de bütünüyle sofranın kendisidir. Sofraya davet edilmek gerçek bir onurdur.
- Ekmek ev sahibi tarafından elle bölünür, asla yüzü koyun bırakılmaz ve asla çöpe atılmaz.
- Boşalan tabak yeniden doldurulur. Durdurmak için tabakta biraz bırakıp Rahmat, toʻydim, “teşekkürler, doydum”, dersiniz.
Sık yapılan hatalar
- Osh boʻlsin'i yemekten önce söylemek. Bu ifade yemekten sonra gelir.