Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Xursandman | hursandMAN | Mutluyum | O andaki sade mutluluk. |
| Baxtliman | bahtliMAN | Mutluyum (hayatta) | Daha derin mutluluk; baxt “mutluluk”tur. |
| Xafaman | hafaMAN | Üzgünüm, kırgınım | İncinmiş ya da hayal kırıklığına uğramış. |
| Xafa boʻlmang | haFA bölMANG | Üzülmeyin | Nazik teselli. |
| Xafa boʻlma | haFA bölMA | Üzülme | Sen biçimi. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Memnun. Xursand “memnun, neşeli”dir; -man “ben … -im”dir.
Gerçek bir konuşmada
- Arkadaş: Nima boʻldi, xafa koʻrinasiz.
Ne oldu, üzgün görünüyorsunuz. - Siz: Imtihondan oʻtmadim.
Sınavı geçemedim. - Arkadaş: Xafa boʻlmang, yana topshirasiz.
Üzülmeyin, yine gireceksiniz. - Siz: Rahmat. Endi xursandman.
Teşekkürler. Şimdi mutluyum.
Bilmekte fayda var
- Xursand ve xafa kişi eklerini alır: xursandman (ben), xursandsiz (siz), xursand (o). Türkçedeki mutluyum, mutlusunuz gibi.
- Baxtli (mutlu) kelimesinin tersi baxtsiz (bahtsız), -siz “-sız” demektir; baxt, Türkçedeki bahtiyar'daki baht ile aynı kök. Özbekçede -siz hep aynı kalır.
- Gʻamgin “kederli” demektir ve günlük konuşmadan çok yazı diline yakındır; günlük kelime xafa'dır.
Sık yapılan hatalar
- xursant yazmak. Kelime -d ile biter: xursand.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Çocuklar için ilk Özbekçe kelimeler: aile, yemek ve oyun sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.