Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Charchadim | çarçaDİM | Yoruldum | Türkçedeki gibi geçmiş zamanla: kelimesi kelimesine “yoruldum”. |
| Juda charchadim | cuDA çarçaDİM | Çok yoruldum | Juda “çok”tur. |
| Charchadingizmi? | çarçadingizMİ | Yoruldunuz mu? | Nazik. |
| Charchadingmi? | çarçadingMİ | Yoruldun mu? | Arkadaşa ya da çocuğa. |
| Charchamang! | çarçaMANG | Yorulmayın! | Çalışan birine söylenir, kendiniz için değil. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Yoruldum. Charcha- “yorulmak”, -di geçmiş zaman, -m “ben”dir; Türkçedeki yorul-du-m ile aynı üç parça.
Karşılık olarak ne denir
Biroz dam oling (biROZ DAM oLİNG): “Biraz dinlenin”. Dam oling vedada “iyi dinlenin” anlamına da gelir.
Gerçek bir konuşmada
- İş arkadaşı: Charchadingizmi?
Yoruldunuz mu? - Siz: Ha, juda charchadim.
Evet, çok yoruldum. - İş arkadaşı: Biroz dam oling.
Biraz dinlenin. - Siz: Xoʻp, rahmat.
Tamam, teşekkürler.
Bilmekte fayda var
- Özbekçe de Türkçe gibi “yoruldum” der: geçmiş zaman eki -dim, şu an içinde bulunduğunuz durumu anlatır (İngilizce “I'm tired” der). Ek Türkçedeki -dı/-di/-du/-dü gibi dört biçimli değil, hep -di'dir.
- Charchadingizmi?, charchadi + -ngiz (geçmiş zaman, “siz”, nazik) + -mi (soru) demektir; arkadaşa Charchadingmi?. Türkçedeki yoruldunuz mu? ile aynı sıra.
- Charchamang! başka bir şeydir: iş başındaki birine söylenir, Türkçedeki kolay gelsin'e benzer; cevabı Bor boʻling olur.
Sık yapılan hatalar
- Yaşça büyük biriyle Charchadingmi? kullanmak. Nazik -ngiz'i kullanın: Charchadingizmi?
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Ofis için Özbekçe ifadeler: iş arkadaşları, toplantılar ve yardım sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.