Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Bu qancha turadi? | bu kanÇA turaDİ | Bu ne kadar tutuyor? | Tam ve nazik bir söyleyiş. |
| Narxi qancha? | narHİ kanÇA | Fiyatı ne kadar? | Çok yaygın. |
| Qancha? | kanÇA | Ne kadar? | Eşyayı işaret ederek. |
| Qancha boʻladi? | kanÇA bölaDİ | Toplam ne kadar tutar? | Taksi ücreti ya da toplam tutar için. |
| Arzonroq boʻladimi? | arzonROK böladiMİ | Daha ucuza olur mu? | Pazarlık yapmanın nazik yolu. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Kelimesi kelimesine “bu ne-kadar duruyor?”. Özbekçede “durmak” anlamına gelen turmoq fiili, “bir şeye mal olmak” için de kullanılır.
Gerçek bir konuşmada
- Siz: Olma qancha turadi?
Elmalar ne kadar? - Satıcı: Kilosi oʻn besh ming.
Kilosu on beş bin. - Siz: Arzonroq boʻladimi?
Daha ucuza olur mu? - Satıcı: Mayli, oʻn uch ming.
Peki, on üç bin.
Bilmekte fayda var
- Fiyatlar soʻm cinsindendir ve binlerle söylenir: oʻn besh ming 15.000 demektir.
- Pazarlarda ve sokak taksilerinde pazarlık yapmak normaldir; fiyat etiketi olan dükkânlarda yapılmaz.
- Narxi, narx (fiyat) + -i (onun) demektir: “onun fiyatı”. Bu iyelik eki, Türkçedeki -ı/-i iyelik ekine benzer bir iş görür.
Sık yapılan hatalar
- “Oʻn besh” duyup 15 soʻm ya da 15 dolar ödemek. Konuşma dilinde ming (bin) kelimesi çoğu zaman düşürülür; birim daima bin soʻmdur.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Pazar için Özbekçe ifadeler sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.