Söylemenin yolları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı | Ne zaman |
|---|---|---|---|
| Oʻzingizni ehtiyot qiling | özingizNİ ehtiYOT kıLİNG | Kendinize iyi bakın | Nazik; standart biçim. |
| Ehtiyot boʻling | ehtiYOT böLİNG | Kendinize dikkat edin; dikkatli olun | Kısa ve nazik; aynı zamanda uyarı. |
| Oʻzingizni asrang | özingizNİ asRANG | Kendinizi koruyun | Sıcak; aileyle telefonda kullanılan biçim. |
| Oʻzingni ehtiyot qil | özingNİ ehtiYOT KIL | Kendine iyi bak | Arkadaşa ya da çocuğa. |
| Sogʻ boʻling | SOĞ böLİNG | Sağlıcakla kalın | Başka bir sıcak veda dileği. |
Okunuş sütunu Türkçe yazımla yaklaşık okunuştur; büyük harfli hece vurguludur ve Özbekçede vurgu genellikle son hecededir. Üç ses Türkçede yoktur: x, “h” diye yazdık ama gırtlaktan çıkan hırıltılı bir sestir (Arapça خ gibi); q, “k” diye yazdık ama daha geriden, gırtlağa yakın söylenir; gʻ, “ğ” diye yazdık ama duyulur, gırtlaktan gelen bir sestir. Oʻ harfini “ö” diye yazdık; aslında ö ile o arası kapalı bir sestir. Düz o ise yuvarlak ve açıktır, a gibi okunmaz.
Kelimesi kelimesine anlamı
Kendinizi dikkatli yapın. Ehtiyot “dikkat, ihtiyat” demektir (Türkçedeki ihtiyat ile aynı Arapça kök), qilmoq “yapmak”tır; -ni, oʻzingiz'i, yani “kendiniz”i, ilgilenilen kişi olarak işaretler.
Karşılık olarak ne denir
Rahmat, siz ham ehtiyot boʻling! (rahMAT, SİZ ham ehtiYOT böLİNG): “Teşekkürler, siz de dikkatli olun!”. Ya da kısaca Rahmat, sizga ham: “teşekkürler, size de”.
Gerçek bir konuşmada
- İş arkadaşı: Men uyga ketyapman. Ertaga koʻrishamiz!
Eve gidiyorum. Yarın görüşürüz! - Siz: Xoʻp, oʻzingizni ehtiyot qiling.
Tamam, kendinize iyi bakın. - İş arkadaşı: Rahmat, siz ham ehtiyot boʻling!
Teşekkürler, siz de dikkatli olun! - Siz: Xayr!
Hoşça kalın!
Bilmekte fayda var
- Oʻzingiz “kendiniz” (nazik) demektir ve -ni onu nesne yapar: oʻzingizni ehtiyot qiling. Arkadaşa oʻzingni denir. Oʻz, Türkçedeki öz ile aynı kökten gelir; kendinizi / kendini ayrımı Türkçede de var.
- Ehtiyot boʻling iki iş görür. Bir basamakta, sıcak bir fincanda ya da işlek bir yolda söylenirse “dikkatli olun”dur; vedada söylenirse sıcak bir “kendinize iyi bakın”dır.
- Fiil ekleri öbür dileklerdeki nazik biçimlerdir: qil + -ing, boʻl + -ing. Arkadaşa ek düşer: qil, boʻl. Türkçedeki bakın / bak ayrımı gibi.
Sık yapılan hatalar
- Yaşça büyük biriyle Oʻzingni ehtiyot qil demek. Siz ile başlayın: oʻzingizni ehtiyot qiling.
- Ozingizni diye ʻ olmadan yazmak. Kelime oʻ ile başlar.
Bu ifade, ücretsiz konuşma kılavuzundaki Özbekçe merhaba ne demek? Selam, günaydın, iyi akşamlar ve hoşça kal sayfasında, arkasındaki dil bilgisiyle birlikte yer alıyor.