Bunlar, sofrada, dükkânda ya da menüde ne olduğunu adlandırmak için gereken kelimeler. Önce tablolardaki kelimeleri öğrenin, sonra onlarla giden iki fiili: şimdiki zamanda ve olumsuzda yemoq (yemek) ve ichmoq (içmek). Türkçe konuşan için büyük kısmı tanıdık: choy çay, sut süt, uzum üzüm, qovun kavun, tarvuz karpuz, shakar şeker, tuz tuz, olma elma, shoʻrva çorba ve iki fiil bile Türkçedeki ile aynı: yemoq yemek, ichmoq içmek.
Bu sayfa kelimeler hakkında. Durumlar için pazarda Özbekçe ve restoranda Özbekçe sayfalarına bakın. Acıktınız mı ya da yoruldunuz mu? Özbekçe karnım aç nasıl denir, Özbekçe su ve Özbekçe çay sayfalarına göz atın.
Yemekler, et ve balık
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| ovqat | ovKAT | yemek, öğün |
| non | NON | ekmek |
| osh | OŞ | plov |
| palov | paLOV | plov (yazıdaki biçimi) |
| shoʻrva | şörVA | çorba |
| guruch | guRUÇ | pirinç |
| goʻsht | GÖŞT | et |
| tovuq goʻshti | toVUK göşTİ | tavuk (kelimesi kelimesine “tavuk eti”) |
| mol goʻshti | MOL göşTİ | sığır eti |
| qoʻy goʻshti | KÖY göşTİ | koyun eti, kuzu eti |
| baliq | baLIK | balık |
| tuxum | tuHUM | yumurta (Türkçedeki tohum ile aynı Farsça kök, ama anlamı yumurtadır) |
Sebze ve meyve
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| sabzavot | sabzaVOT | sebze |
| sabzi | sabZİ | havuç |
| piyoz | piYOZ | soğan |
| kartoshka | karTOŞka | patates |
| pomidor | pomiDOR | domates |
| bodring | bodRİNG | salatalık |
| meva | meVA | meyve |
| olma | olMA | elma |
| uzum | uZUM | üzüm |
| qovun | koVUN | kavun |
| tarvuz | tarVUZ | karpuz |
İçecekler, baharat ve iki faydalı cümle
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| suv | SUV | su |
| choy | ÇOY | çay |
| sut | SUT | süt |
| qatiq | kaTIK | qatiq (ekşimiş süt, sade yoğurda yakın) |
| sharbat | şarBAT | meyve suyu (Türkçedeki şerbet ile aynı kök, ama Özbekçede meyve suyudur) |
| shakar | şaKAR | şeker |
| tuz | TUZ | tuz |
| Men goʻsht yemayman. | MEN GÖŞT yemayMAN | Et yemiyorum. |
| Qornim och. | korNİM OÇ | Karnım aç. |
| Qornim toʻq. | korNİM TÖK | Karnım tok. |
Yemek ve içmek: yemoq ve ichmoq
- yemoq (yemek), şimdiki zaman: men yeyman, sen yeysan, u yeydi, biz yeymiz, siz yeysiz, ular yeydi (yerim, yersin, yer, yeriz, yersiniz, yerler). Siz osh yeysizmi? “plov yer misiniz?” demektir.
- ichmoq (içmek), şimdiki zaman: men ichaman, sen ichasan, u ichadi, biz ichamiz, siz ichasiz, ular ichadi. Choy ichasizmi? “çay içer misiniz?” demektir. Soru eki -mi fiile yapışır ve Türkçedeki mi gibi her zaman aynı kalır.
- Olumsuz: fiil gövdesinden hemen sonra -ma- ekleyin: yemayman (yemem), yemaysiz (yemezsiniz), ichmayman (içmem), ichmaysiz (içmezsiniz). Men sut ichmayman “süt içmem” demektir. Türkçedeki -ma-/-me- gibi, ama Özbekçede hep -ma-‘dır.
- Qornim och, qorin (karın) + -im (-ım) + och (aç) yapısındadır, kelimesi kelimesine “karnım aç”; qorin, -im’den önce i’sini düşürür, tıpkı Türkçedeki karın → karnım gibi. Aynı kalıp Qornim toʻq (karnım tok) cümlesini verir.
Kısa bir konuşma
A: Assalomu alaykum. Choy ichasizmi?
Merhaba. Çay içer misiniz?
B: Ha, rahmat. Choy ichaman.
Evet, teşekkürler. Çay içerim.
A: Shakar kerakmi?
Şeker ister misiniz?
B: Yoʻq, shakarsiz ichaman.
Hayır, şekersiz içerim.
A: Goʻsht yeysizmi? Shoʻrva bor.
Et yer misiniz? Çorba var.
B: Yoʻq, men goʻsht yemayman, lekin baliq yeyman.
Hayır, et yemem ama balık yerim.
A: Yaxshi. Mana, non va meva.
Güzel. Buyurun, ekmek ve meyve.
Uzbekcha, Özbekçe öğrenmek için bir uygulama: dersler İngilizce, her kelimede ses var. Android’de yayında, iPhone sürümü yakında. Uygulamayı alın.
