Bu sayfa dört mevsimi, her gün duyacağınız hava durumu kelimelerini ve hava hakkında sohbet cümlelerini verir. Dil bilgisi küçük: yogʻmoq fiili hem yağmur hem kar için kullanılır ve -da eki bir mevsimi “baharda”, “kışın” haline getirir. Türkçe konuşan için çoğu tanıdık: bahor bahar, yoz yaz, kuz güz, qish kış, yomgʻir yağmur, yogʻmoq yağmak, sovuq soğuk, iliq ılık, bulut ise bulut‘tur.
Zamanla ilgili kelimeler de lazım olacak: haftanın günleri ve aylar ve saat söyleme. Nasıl hissettiğinizi söylemek için Özbekçe yoruldum nasıl denir sayfasına bakın.
Dört mevsim
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| bahor | baHOR | bahar |
| yoz | YOZ | yaz |
| kuz | KUZ | sonbahar (güz) |
| qish | KIŞ | kış |
| fasl | FASL | mevsim |
| yil fasllari | YİL fasllaRİ | yılın mevsimleri |
| Sizga qaysi fasl yoqadi? | sizGA kaySİ FASL yokaDİ | Hangi mevsimi seversiniz? |
| Menga yoz yoqadi. | menGA YOZ yokaDİ | Yazı severim. |
Hava durumu kelimeleri
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| havo | haVO | hava (hem hava durumu hem hava) |
| ob-havo | obhaVO | hava durumu (tahmin ve haberlerdeki kelime) |
| issiq | isSIK | sıcak |
| sovuq | soVUK | soğuk |
| iliq | iLIK | ılık |
| salqin | salKIN | serin |
| quyosh | kuYOŞ | güneş |
| yomgʻir | yomĞIR | yağmur |
| qor | KOR | kar |
| shamol | şaMOL | rüzgâr |
| bulut | buLUT | bulut |
| tuman | tuMAN | sis (Türkçedeki duman’a benzer, ama anlamı sistir) |
| quyoshli | kuyoşLİ | güneşli |
| bulutli | bulutLİ | bulutlu |
Cümleler ve sıcaklık
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Havo qanday? | haVO kanDAY | Hava nasıl? |
| Bugun havo issiq. | buGUN haVO isSIK | Bugün hava sıcak. |
| Bugun sovuq. | buGUN soVUK | Bugün soğuk. |
| Havo iliq. | haVO iLIK | Hava ılık. |
| Yomgʻir yogʻyapti. | yomĞIR yoğyapTİ | Yağmur yağıyor. |
| Qor yogʻyapti. | KOR yoğyapTİ | Kar yağıyor. |
| Shamol esyapti. | şaMOL esyapTİ | Rüzgâr esiyor. |
| Ertaga yomgʻir yogʻadi. | ertaGA yomĞIR yoğaDİ | Yarın yağmur yağacak. |
| Kecha qor yogʻdi. | keÇA KOR yoğDİ | Dün kar yağdı. |
| Tashqarida necha daraja? | taşkariDA neÇA daraCA | Dışarıda kaç derece? |
| yigirma daraja issiq | yigirMA daraCA isSIK | yirmi derece sıcak (sıfırın üstünde yirmi derece) |
| besh daraja sovuq | BEŞ daraCA soVUK | beş derece soğuk (sıfırın altında beş derece) |
Kalıplar: yogʻmoq, -da, -li ve daraja
- yogʻmoq, yağan yağmur ve kar için tek fiildir; Türkçedeki yağmak gibi. Yomgʻir yogʻadi (yağmur yağar, yağacak), yomgʻir yogʻyapti (şu an yağıyor), yomgʻir yogʻdi (yağdı). yomgʻir yerine qor koyun, kar olur. Olumsuz: Yomgʻir yogʻmayapti (yağmur yağmıyor); olumsuzluk eki -ma- Türkçedeki gibi fiilin ortasına gelir. Shamol esyapti (rüzgâr esiyor) cümlesindeki esmoq da Türkçedeki esmek ile aynı fiildir.
- -da “-de/-da” demektir: bahorda (baharda), yozda (yazın), kuzda (sonbaharda), qishda (kışın). Türkçede ek ünsüze uyar (kitapta, evde); Özbekçede ek hep -da‘dır: qishda. Yozda issiq boʻladi “yazın sıcak olur” demektir.
- -li, Türkçedeki -lı/-li/-lu/-lü gibi “-lı” anlamı katar ve havayı sıfata çevirir: quyosh → quyoshli, bulut → bulutli, yomgʻir → yomgʻirli. Ertaga havo quyoshli boʻladi “yarın hava güneşli olacak” demektir.
- daraja (derece, Türkçedeki derece ile aynı Arapça kök): sayıdan sonra artı için issiq, eksi için sovuq deyin. Yigirma daraja issiq +20, besh daraja sovuq ise -5’tir; birçok kişi Rusçadan gelen plyus ve minus alıntılarını da kullanır. Sıcaklık kelimesi harorat‘tır (Türkçedeki hararet ile aynı kök). daraja‘dan önceki sayı -ta almaz: yigirma daraja, Türkçedeki yirmi derece gibi.
Kısa bir konuşma
A: Assalomu alaykum, Aziza. Tashqarida havo qanday?
Merhaba, Aziza. Dışarıda hava nasıl?
B: Va alaykum assalom. Sovuq, yomgʻir yogʻyapti.
Merhaba. Soğuk, yağmur yağıyor.
A: Ertaga ham yomgʻir yogʻadimi?
Yarın da yağmur yağacak mı?
B: Yoʻq, ertaga havo quyoshli boʻladi.
Hayır, yarın hava güneşli olacak.
A: Yaxshi. Sizga qaysi fasl yoqadi?
Güzel. Hangi mevsimi seversiniz?
B: Menga bahor yoqadi. Bahorda havo iliq boʻladi.
Baharı severim. Baharda hava ılık olur.
Uzbekcha, Özbekçe öğrenmek için bir uygulama: dersler İngilizce, her kelimede ses var. Android’de yayında, iPhone sürümü yakında. Uygulamayı alın.
