Özbekçedeki soru kelimeleri az ve düzenlidir; kim dışındakilerin hepsi q ya da n ile başlar, bu yüzden hemen göze çarpar. Bu sayfadaki tek dil bilgisi fikri Türkçeden tanıdık: soru kelimesi cümlenin başına kaçmaz, cevabın duracağı yerde kalır. Evet/hayır soruları ise küçük bir ekle, -mi ile kurulur.
Ana soru kelimeleri
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| nima | niMA | ne |
| kim | KİM | kim (Türkçedeki ile aynı kelime) |
| qayer | kaYER | nere (kök; aşağıdaki ekleri alır) |
| qayerda | kayerDA | nerede |
| qayerga | kayerGA | nereye |
| qayerdan | kayerDAN | nereden |
| qachon | kaÇON | ne zaman |
| nega | neGA | neden, niye |
| nima uchun | niMA uÇUN | neden (kelimesi kelimesine “ne için”; biraz daha resmî) |
| qanday | kanDAY | nasıl; ne tür |
| qancha | kanÇA | ne kadar |
| necha | neÇA | kaç (sayılarla ve saatle kullanılır) |
| qaysi | kaySİ | hangi |
Cümle içinde soru kelimeleri
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Bu nima? | BU niMA | Bu ne? |
| Bu kim? | BU KİM | Bu kim? |
| Qachon kelasiz? | kaÇON kelaSİZ | Ne zaman geleceksiniz? |
| Nega kechikdingiz? | neGA keçikdinGİZ | Neden geciktiniz? |
| Qanday? | kanDAY | Nasıl? Nasıl bir şey? |
| Qaysi biri? | kaySİ biRİ | Hangisi? |
| Necha yoshdasiz? | neÇA yoşdaSİZ | Kaç yaşındasınız? |
-mi ile evet/hayır soruları
| Özbekçe | Türkçe okunuşu | Anlamı |
|---|---|---|
| Bormi? | borMİ | Var mı? (kelimesi kelimesine “var mı?”) |
| Suv bormi? | SUV borMİ | Su var mı? |
| Kelasizmi? | kelasizMİ | Gelecek misiniz? Geliyor musunuz? |
| Siz talabamisiz? | siz talabamiSİZ | Öğrenci misiniz? |
| Bu yaxshimi? | bu yahşiMİ | Bu iyi mi? |
| Tushundingizmi? | tuşundingizMİ | Anladınız mı? |
| Ha, bor. | HA, BOR | Evet, var. |
| Yoʻq. | YÖK | Hayır, yok. |
Sorular nasıl işler
- -mi, sorulan kelimeye gelir. Siz talabamisiz? “öğrenci”yi, Kelasizmi? “gelmeyi” sorar. Türkçedeki mi gibi sorulan kelimenin hemen arkasında durur, ama kelimeye bitişik yazılır: isim ya da sıfatta kişi ekinden önce (talaba-mi-siz), fiilde ondan sonra (kelasiz-mi). Bir fark: Türkçede mı/mi/mu/mü diye uyum yapar; Özbekçede hep -mi kalır.
- Soru kelimeleri yerinde kalır. Türkçede olduğu gibi: Siz qayerga ketyapsiz? (siz nereye gidiyorsunuz?). Cevap da aynı yere oturur: Men bozorga ketyapman.
- Qayer olağan ekleri alır. -da “-de/-da”, -ga “-e/-a” ve -dan “-den/-dan” karşılığıdır: qayerda, qayerga, qayerdan. Özbekçede ekin tek biçimi vardır, -de/-da ayrımı yapılmaz.
- Uzun cümle yerine kelimeyle cevap verin. Nima ichasiz? (ne içeceksiniz?) sorusuna sadece Choy. (çay) demek yeter.
Kısa bir konuşma
A: Kechirasiz, bu nima?
Affedersiniz, bu ne?
B: Bu somsa. Xohlaysizmi?
Bu somsa. İster misiniz?
A: Ha, rahmat. Qachon tayyor boʻladi?
Evet, teşekkürler. Ne zaman hazır olur?
B: Hozir.
Şimdi.
Tek bir soru mu arıyorsunuz? Özbekçe bu ne nasıl denir, Özbekçe tuvalet nerede nasıl denir, Özbekçe ne kadar nasıl denir, Özbekçe saat kaç nasıl denir ve Özbekçe ne oldu nasıl denir sayfalarına bakın. Necha ve qancha için gereken sayılar Özbekçe sayılar 1’den 10’a sayfasında.
Uzbekcha, Özbekçe öğrenmek için bir uygulama: dersler İngilizce, her kelimede ses var. Android’de yayında, iPhone sürümü yakında. Uygulamayı alın.
